Xabier Arruti Imaz
agur eta ohore
Xabier Arrutiri agurra
Ideiak argi zituen gizon jakintsu bat galdu dugu. Mendebaldean eskuragaitz zaigun informazioa lehenengo eskutik lortzen nuen haren bidez.
Hemeroteka
sustraiak
Atahualpa Yupanqui, euskal odola zainetan
Komunista zela-eta, kantatzea debekatu zioten, behin eta berriz atxilotu eta torturatu zuten eta, isilarazteko ahaleginean, eskuineko eskua suntsitu zioten.
Il Quarto Stato (Giuseppe Pellizza da Volpedo), 1901
sasiezkerraren kolaborazionismoa
Nola engainatzen gaituzten!
Bat-batean, sistema bera “feminista” bilakatu zen: emakume guzti-guztiek lan-merkatura joan behar zuten. Urte guttiren buruan, pisu bera erosteko bi soldata eta hipoteka-urteen hirukoitza behar ziren.
/ @cierzeando
Eroen ontzia
Covidaren ondoren, hantabirusa
Crucero MV Hondius ontziaren kasuak gure egunetako industria turistikoaren zentzugabekeriari buruz hausnartzeko balio beharko liguke.
/ zg
prebentzio primarioa
Indarkeria matxistaren aurrean: gizartea sortzen den lekuan hasi, haurtzaroan
Gizarte batek biolentzia hori baimentzen, onartzen duenean edo aurreikusten ez dakienean, porrot egiten du eginkizun oinarrizkoenean.
euskararen etsaiak
PSOEren bidez, euskarafobia nagusi Nafarroako Gobernuan
PSOEk, euskarari dagokionez, bere aliatuak UPN, PP eta Vox izanen balira bezala jokatzen du. PSOEren bidez, UPNren euskarafobia Nafarroako Gobernutik uxatzeko asmoa baldin bazuten bere aliatu abertzaleek, ederki tronpatu direla garbi dago. Ondoriorik aterako ote dute?
/ eme
Bihotza nora
Ihesa prestatu
Bizi arteko kartzela-zigorra duen presoaren lehenengo egitekoa ihes egitea baita… ihesbidea argituko diguten herri-demokraziaren legeak idazten hasi gintezke.
/ Antonio Marín
droga-kontsumoa
Antidepresiboak DGTren radarretik kanpo geratu dira zirkulazio araudiaren erreforman
Hildako gidarien artean, farmako horien presentzia % 140 hazi zen 2017tik 2023ra, eta % 6tik % 15era igaro zen aldi horretan.
iruzkin literarioa
Egiantzaren garaian, esaterik ez dagoenaz
Bi gai potolo txirikordan: Euskal Herriko errepresio politikoa eta pandemia. Panoptikoari eta biopolitikari ihes eginez bezala, literaturak, etikari atxikia, ziria sartzen du garai bakoitzeko zientzian, eta eztabaida zabaldu.
SISTEMA
Digitalizazioa arretaren borroka bilakatu da
Teknokapitalismoak boterea eskuratzen du gure arreta lotsagabeki lapurtuta. Datuak irensten ditugun bitartean ez dugu pentsatzen, ez erabakitzen. Kontenplazioak, ordea, denbora behar du, arreta behar du, pertzepzioaren baraualdia behar du.
/ Fito Rodriguez
Sustraiak
Lansanaren arbolak zutik dirau
Nazio Batuen Batzar Nagusiaren ebazpenaren arabera, afrikarren salerosketa eta esklabotza «gizateriaren aurkako krimenik larriena» da, «haren tamaina, iraupena, izaera sistemikoa, basakeria eta ondorio iraunkorrak» direla eta.
/ Urumeako Mendiak Bizirik
proiektu suntsitzaileak
3.512 helegite aurkeztu dituzte Ikatz Gane proiektuaren kontra
Urumeako Mendiak Bizirik ekimenak aurkeztu zituen alegazioak, joan den ostegunean, apirilak 30. Albiste bikaina da dudarik gabe.
Ivan Illich 1969an. /
Ivan Illich 100 URTE
Minaren eta ziurgabetasunaren erdian duintasunez bizitzeko ahalmena da osasuna
Munduko osasunerako mehatxurik handiena medikuntza modernoa dela frogatu zuen Illichek, patogeno gakoa osasun perfektuarekiko obsesioa dela eta eskola gizarte gaixoaren publizitate-agentzia bat dela.
SISTEMA
Digitalizazioa hezkuntzan: nola gaude?
Orain larritzen gara gure gazteen artean sekulako ondoeza ikusten dugulako. Albistegietara ere heldu dira haien antsietate eta depresio kasu gero eta ugariagoak; kasu larrienak suizidiora ere heltzen dira.
oroimena
Gernika saria: bake abstraktua herrien suntsiketa zurituz
Bake Nobel sariak aspaldi galdu zuen sinesgarritasuna, besteak beste, Obama edo Kissinger bezalako sarituekin. Gernika sariek ere sinesgarritasuna galtzeko bide beraren hautua egin al dute?
/ Yumikrum
buru-gorputz oreka
Zure garunak ere baditu jakinarazpenak
Horrela funtzionatzen dute hormonek zure eguneroko bizitzan.
/ koteto
inposizio erreala
Sindikalismo espainolista*
Txillardegik salatzen zuen sozialinperialismoa indarrean dago oraindik gurean.
Bizkarsoro (Josu Martinez, 2023) filmeko fotograma.
Estatu-arrazoia
Eskola doako eta derrigorrezko bihurtu zuten frantziar nazionalismoa sustatzeko eta frantsesa inposatzeko
Eta horiek dira, hain zuzen, “hezkuntzan politikarik ez” dela egin behar ozen aldarrikatzen dutenak.
/ zebi
MAKROEOLIKOAK
‘Ikatz Gane’ zentral eolikoaren proiektuari alegazioak egiteko dokumentu osatua
Maiatzaren 4ra arteko epea dago alegazioak aurkezteko. Dokumentu hau deskargatu, sinatu eta Eusko Jaurlaritzan aurkeztera animatzen zaituztegu. Zuen inguruan ahalik eta gehien zabaltzeko deia ere egiten dugu.
Natura ala hil ala natura hil
Behiak bortxaz txertatzeko gerra-irudiak ikustean, duela gutti pentsaezina zen distopia-maila agerian gelditu zaigu askori.
/ ihintza
SISTEMA
Digitalizazioa hezkuntzan: nondik gatoz?
Pandemian hasi ginen. 2020. Konfinamendua. Milaka ikasle eta irakasle etxean. Klaseak online. Ordenagailuak masiboki iristen hasi ziren ikastetxe guztietara.
Literatura
‘Esaterik ez dagoenaz’ liburuaren aurkezpenak eta hitzaurrea
Foucaultek “Esan daitekeenaren mugez” hitz egiten du, garai bakoitzean esakune mota jakin batzuk soilik esan, pentsatu eta formulatu daitezkeela
/ zebi
BAM
Osasun burujabetzaren inguruko txostenaren aurkezpena larunbatean Barakaldon
Apirilaren 25ean goizeko 10:00etan izango da, Barakaldoko Ainara aisialdi-taldearen lokaletan. Eskertuko dugu bertaratzeko gonbita Euskal Herri osora zabaltzea.
/ eme
mendi-taldeak
Mendizaletasunaren merkantilizazioa: praktika herrikoia kinka larrian
Gehiegizko arautzea eta burokratizazioa herri antolaketaren kontrako arma sotil baina eraginkorrak dira.
Aberri Eguna, euskara eta Kuuk kultura
Noranzko kardinalak erreferentzia espazial gisa kodetu dira Kuuk hizkuntzan. Milaka urteko itsas bizitzaren oinordetza da hori.
Izu eta erremedio saltzailea /
osasungintza
Txertoak eta autismoa: lotura ala zorte txarra?
Autismoa bezalako gaixotasun arraro bat, 1980 aurretik ia anekdotikoa zena, izugarri hedatu da.
Ararat mendiko oroiloreak apirilean
Oroimenak ez du soilik atzera begiratzen, aurrera egiteko bidea ere erakusten du.
/ fraxinus excelsior
ideia inportatuak
Etorkinei ateak
EUROPAKO bertako poblazioa ahitzera eramatea eta gerra zibila eragitea, elite batzuen planetan egotea, oso daitekeena da.
Nekazaritza
Pasaiko portuan ekintza egin dugu gaur
Gaur nazioarteko nekazal borroken egunean Pasaiko portua itxi dugu elikadura burujabetza aldarrikatzeko.
/ zebi
esnatu ala hil
Ditugun baliabideak ez dira inola ere gai Confebaskek dakartzan erdaldun guztiak euskalduntzeko, nahiko balute ere
Immigrazio hau ez baita ‘Miñan’-en kontatzen digutena.
/ @grafismo
DAKITZAKETENAK
Papera metatuz jasotzen da Jakintza, Jakinduria zelulosaz itota
Hezkuntzaren gailurra da Doktoretza, Jakintzaren Everesta, Biziaren erbestea. Himalaiakoen antzeko erromes ilarak irudikatzen ditut Uniko Tribunalaren atarietan.
Ogrue 4 urte
Gogoan dizkiat larunbat goiz haiek
80ko hamarkadan sartu gintuan ondoren. Eta hik aipatzen dukan “bakardadean” murgiltzeko garaia. Niretzat behintzat bai!
Epaileari gutuna
Euskaraz deklaratzea debekatzea oinarrizko eskubideen zapalkuntza da
Otsailaren 5eko epaiketa parodia izan zen. Epaia ez dugu onartzen. Baionako epaitegian euskaraz deklaratzen uztea exijitzen dizugu.
IRAN
AEBren laguntzarekin nagusitu zen gobernu islamiarra
Irango herria — edo beste edozein — kalifikatu aurretik, jakin egin behar da zer esaten ari zaren.
GERNIKAKO ARBOLA
Sei urte gehiago, ereserki nazionalik gabe
Apirilaren 18an, Urkiolan, bazter guztietako euskaldunak, euskal herritarrak, bildu nahi ditugu elkarrekin abesteko.
Mundua sutan dago
Estrategia argia da: beldurra sartzea. Kobidaroan ere ikusi genuen estrategia hori eta eraginkorra izan zen. Izan ere, beldurrarekin edozer gauza lortzen du botereak.
URUMEAKO MENDIAK BIZIRIK
Hernaniko Ikatz Gane zentral eolikoaren proiektuari egindako herri-alegazioak jasoko dira apirilaren 28ra arte
Alegazioen entrega kolektibo bat egiteko, Urumeako Mendiak Bizirik ekimenak Donostian jasoko ditu jendeak egiten dituen herri-alegazio guztiak.
esferak / grafismo
osasungintzaren etorkizuna
Medikuen grebak ez du kontuan hartu nahi etorkizun hurbileko digitalizazioa
Gehienak Estatuaren morroi ezin mendekoago eta farmakozentrismoaren langile leial bihurtu dira, besteak beste pandemiaren aitzakiaz ezarritako osasun-diktaduran.
PPMen aldeko elkarretaratze bat 2010ean. / Marcelo Urra
QUILLECO KASUA
Preso politiko maputxeek hilabete bete dute gose greban
Inolako froga zehatz barik daude kartzelan eta neurrigabeko zigorrak ezarri dizkiete.
/ rosi
ASKATASUN NAZIONALA
Burujabetza ez da subiranotasuna
Izan zenezake estatu askea, independentea, subiranoa, baina estatu hori ez da burujabea izango herritarren boterea —benetan— errekonozitua ez bada. Burujabetza praktikatua da ala ez da.