/ ihintza
Batasuna
Noizko euskal historia batu bat?
Berriki, UEUren Eibarko jardunaldian, gogoetak eta testigantzak jaso ditugu gure historiografia gure ikuspegitik eta gure hizkuntzan lantzeko.
Hemeroteka
/ xot
PENTSATU ETA JARDUN
«Aitona basati baten egunerokoa»
Gazte sasoian aitaren, apaizaren, profetaren, poliziaren edota maisuaren agindu autoritarioen aurrean (eta kontra) pentsatzen ikasi baldin bagenuen, aurreikusitako geroaren aurka ere pentsatzen ikasi behar dugu orain.
Dibinoa eta humanoa / Zigoto
euskararen biziraupena
Migrazioaz, integrazioaz eta elkarkidetasun internazionalistaz
Etorri berriei azaldu behar zaie euskaldunok hizkuntza propioa dugula. Elkarkidetasun internazionalista eskatzen diegu geuk ere: gure nazioarekiko elkarkidetasuna eta begirunea.
/ ihintza
biziraupena jokoan
Euskara gara, lur batean
Identitatearen eta kapitalaren artean aukeratu behar izatekotan, EAJk beti egin du bigarrenaren alde. PSE-EEk eta PSNk ez dute joko zelaia ere onartzen. Baina euskara eta lurra, biak babestu behar dira iraungo badute. Akordatuko al dira gure herriari etorkizuna opa diotenak.
/ RatUnderground
HERRI-ANTOLAKETA
Venezuela: hondakinek ez dezatela errealitatea estali
Venezuela herrialde atzeratu moduan irudikatzen dute, baina behetik saretutako herri antolatua da, eta horren adierazpen nagusia sistema komunalaren bidezko herri-boterearen kontzeptualizazioa da.
/ zg
herri-mugimenduen suntsiketa
Abaigarren alde egiteko, transhumanismoak Abaigartik alde egiteko ordua litzateke
Justu herri-ekimenetik (kasualitatea) sortutakoen kontrako eskandaluaren harira, bola handituz joan eta, besteek, giroa baretu beharrean, kakaztu. Euskaldunon etsaiei erregaia oparituz.
/ Jasone Iroz @jasoneiroz
emakumeak
Ospitalean ikusten ari zena azaltzeagatik, bere lanpostutik bota zuten Nadiya Popel medikua
Ospitaletik kanporatu ondoren ere lanean jarraitu zuen eta laguntza medikoa emateko talde bat osatu zuen, ‘txertoen’ albokalteak pairatu zituzten gaixoak tratatzeko.
/ Maqaf-Ivri
CAF
Konplexu teknologikotik konplexu etikora
80ko hamarkadan ‘konplexu teknologikoa’ zena, gaur egun, konplexu etiko bihurtu da, batzuentzat behintzat.
BIRJABETZEA
Lurraldea jada ez da lurra bakarrik: determinazio askea aro digitalean
Setiatze berri horri aurre egiteko, premiazkoa da pribatutasun indibiduala eta guk ondare komunitario gisa defendatzen duguna bereiztea.
Lopiztarren armarria, Didako II.a Harokoaren garaitik. / SanchoPanzaXXI
euskaldunen zisma historikoa
Oportunismoa, ondare pertsonala eta boterea, Nafarroaren bizkar
Didako Lopitz II.a Harokoa euskal handikiak, Naiarako (Errioxa) kontrola eskuratu ondoren, errege gaztelarrarentzat inbaditu zuen Nafarroa mendebaldea: Araba, Durango eta Gipuzkoa. Bere zerbitzuen ordainetan, Soria, Marañon eta Donostiaren jabetza eman zioten.
baraualdia 2025 / indep
baraua
Hustuketa bezainbesteko asebetetzea, barauak ekarritako benetako altxorra
Iazko barau-astean entzun, ikasi, usaindu eta dantzatutakoak egin naute, jada, Independenteago. Altxor beltza aurkitu dudan edo ez, aurtengo baraualdian azalduko diot nahi duenari.
Grok / Machiavelli @TheRISEofROD
algoritmoen esku
Adimen Artifiziala zergatik? Erronka handia eta erabilera arduratsuaren artea
Hona hemen adimen artifizialak psikologian nola eragin diezagukeen azaltzen duen hausnarketa bat, DBH4. mailako ikasle batek idatziko lukeen moduan adierazia.
berlin / guru
CBDC
Parametro biometrikoetara lotutako “moneta” digitala
Nire pertsonaiek bizum egiten zuten bizum asmatu aurretik. Gurago nukeen horretan asmatu ez banu…
/ Aleteki
egoera geopolitikoa
Elite arbuiagarriaren plana
Elite anglo-sionistaren azken helburua Txinako ekonomia kontrolatzea da.
udaberriko janbelarrak.
NATURISMOA
Baraua bide terapeutiko gisa proposatu zuten aspaldi mediku naturistek
XIX. mendera arte gutxienez, osasuna berreskuratzeko, medikuen zeregina senda-indarrari laguntzea zelako ustea nagusi zen.
Aurkikuntzen urteurrena ospatu eta omenaldia egin dute Iruña-Veleian
Omenduen senideek hitz hunkigarriak egin zituzten. Eliseo Gil eta Idoia Filloy arkeologoek ere hitza hartu zuten. Herri-bazkariarekin eta kantuan bukatu genuen ospakizuna.
/ Jasone Iroz
POLITIKA AUTONOMISTA
Ahalik eta erarik hotzenean!
Euskararen politika erdigunean jartzeko, eta herria aktibatzen saiaturik gailentasun baskoespainola zalantzan jartzeko.
/ guaixe.eus
lurralde-politika
Euskal Herria egituratzeko tren soziala behar dugu
Trenbide-sarearen diseinu erabat politiko eta zentralistak Monarkiaren eta elite nagusien egoitza den Madrileri lotu nahi dizkio probintzia-hiriburu guztiak.
Oldarralditik pizkundera
Euskararen estrategia
Zer egin? Euskararen alde idazten diren adierazpenetan beti samintasuna eta zapalkuntzaren salaketa agertzen dira, baina ez da egin beharko litzatekeen proposamen zehatzik ematen.
/ eme
NATURISMOA
Medikuntza naturistaren oinarri hipokratikoa
Mediku hipokratikoek osasunaren ikuspegi magikoa gainditu zuten eta gaixoen azterketa sistematikoa gauzatzen eta naturaren azalpenekin bat egiten saiatu ziren.
Nafarroa
Iruñeko Udalaren euskararekiko utzikeria lan deialdietan
Udal agintaldiaren balantzea penagarria da. Barcinaren eredua aplikatu du gobernu berriak. Zertan ari dira alderdi abertzaleak?
/ Eliseo Gil
20 URTE
Ospakizuna eta omenaldia izan dira Iruña-Veleian, grafitoen aurkezpenaren 20. urteurrenean
2006ko ekainaren 8an aurkeztu ziren lehen grafitoak, latinezkoak gehienak. Handik astebetera, ekainaren 15ean, euskarazkoak.
Ez da drogarik behar, haluzinatzeko nahikoa dugu gertakizunen lagin batzuk lapikoan biltzearekin
Zerbaitetan behintzat badago kontsentsua patronal, sindikatu español eta euskalgintza ofizialaren artean; kanpotar oldeak salbatuko gaitu.
A ze parea, euskalkia eta batuera?
Pizkunde berri baten aitzinean gaudelarik, lortuko bagenu euskalkien biziberritzea, euskararen erabileran aunitz nabarituko genuke.
Erraustegiaren prentsa txarra ez da estigmatizazio bat, datu kontua baizik
Erraustegiek, erretako hondakin tona bakoitzeko, airera tona bat CO2 isurtzen dute.
LITERATURA
Ostegunean “Esaterik ez dagoenaz” liburuaren aurkezpena dago Bilboko Euskal Biran
Noiz: osteguna ekainak 4, 2026
Non: Bira Kultur Gunea, Erronda Kalea, 2. Bilbo
Ordua: 19:00
Txillardergiren aitortza
Txillardegiren pertsonaiak bezala, tradizioa eta modernitatearen artean zatituta bizitzea oso gertuko esperientzia da gaur egun ere
Aurten, Bilbo Zaharra euskaltegiko ikasle-irakasleek antolatzen duten ‘Klasikoen irakurraldi etenik gabea’ ekitaldirako, Txillardegiren ‘Leturiaren egunkari ezkutua’ izan da hautatutako testua.
Elosu /
BARAUALDIA 2026
Izen-ematea zabalik: autokudeatutako baraualdi topaketa Elosuan
Independenteak eta Gune Irekiaren Lagunek antolatuta, IV. baraualdiak bi tarte izango ditu: 2026ko uztailaren 20tik 26ra lehenengoa, eta uztailaren 27tik abuztuaren 2ra bigarrena. Ohi bezala, hirukoitza izango da: baraua, euskara, desteknologizazioa.
Iruña-Veleia 2025eko neguan.
20 URTE
Ekainaren 7an, ospakizuna eta bisita gidatua Iruña-Veleian
Duela 20 urte, ekainaren 8an eta 15ean aurkeztu ziren euskarazko grafitoak. Hori gogoratzeko, datorren ekainaren 7an, igandea, omenaldia eta ospakizuna izango ditugu.
/ jta
BERANGOKOAK ASKE
Euskal Herriaren independentziaren aldeko borroka inperialismoaren aurkako borroka da
Madrilen epaitu nahi dituzten 16 euskal herritarren alde, maiatzaren 30ean Algortatik Berangora egingo dugun manifestaziora batzeko deia egin du Berangokoekin Elkartasun Komiteak.
/ jasone iroz
TROIAKO ZALDIA
Eredu eleaniztuna iruzurra da
Nafarroa Garaian, gobernuak euskararen aurka jotzeko erabiltzen du PAI eredua eta alderdi politiko eta eragile euskaltzaleek argi dute hori. EAEn, ordea, alderdi eta eragile horietako askok guztiz bestelako jarrera dute 3L ereduarekin.
Xabier Arruti Imaz
agur eta ohore
Xabier Arrutiri agurra
Ideiak argi zituen gizon jakintsu bat galdu dugu. Mendebaldean eskuragaitz zaigun informazioa lehenengo eskutik lortzen nuen haren bidez.
sustraiak
Atahualpa Yupanqui, euskal odola zainetan
Komunista zela-eta, kantatzea debekatu zioten, behin eta berriz atxilotu eta torturatu zuten eta, isilarazteko ahaleginean, eskuineko eskua suntsitu zioten.
Il Quarto Stato (Giuseppe Pellizza da Volpedo), 1901
sasiezkerraren kolaborazionismoa
Nola engainatzen gaituzten!
Bat-batean, sistema bera “feminista” bilakatu zen: emakume guzti-guztiek lan-merkatura joan behar zuten. Urte guttiren buruan, pisu bera erosteko bi soldata eta hipoteka-urteen hirukoitza behar ziren.
/ @cierzeando
Eroen ontzia
Covidaren ondoren, hantabirusa
Crucero MV Hondius ontziaren kasuak gure egunetako industria turistikoaren zentzugabekeriari buruz hausnartzeko balio beharko liguke.
/ zg
prebentzio primarioa
Indarkeria matxistaren aurrean: gizartea sortzen den lekuan hasi, haurtzaroan
Gizarte batek biolentzia hori baimentzen, onartzen duenean edo aurreikusten ez dakienean, porrot egiten du eginkizun oinarrizkoenean.
euskararen etsaiak
PSOEren bidez, euskarafobia nagusi Nafarroako Gobernuan
PSOEk, euskarari dagokionez, bere aliatuak UPN, PP eta Vox izanen balira bezala jokatzen du. PSOEren bidez, UPNren euskarafobia Nafarroako Gobernutik uxatzeko asmoa baldin bazuten bere aliatu abertzaleek, ederki tronpatu direla garbi dago. Ondoriorik aterako ote dute?
/ eme
Bihotza nora
Ihesa prestatu
Bizi arteko kartzela-zigorra duen presoaren lehenengo egitekoa ihes egitea baita… ihesbidea argituko diguten herri-demokraziaren legeak idazten hasi gintezke.
/ Antonio Marín
droga-kontsumoa
Antidepresiboak DGTren radarretik kanpo geratu dira zirkulazio araudiaren erreforman
Hildako gidarien artean, farmako horien presentzia % 140 hazi zen 2017tik 2023ra, eta % 6tik % 15era igaro zen aldi horretan.
iruzkin literarioa
Egiantzaren garaian, esaterik ez dagoenaz
Bi gai potolo txirikordan: Euskal Herriko errepresio politikoa eta pandemia. Panoptikoari eta biopolitikari ihes eginez bezala, literaturak, etikari atxikia, ziria sartzen du garai bakoitzeko zientzian, eta eztabaida zabaldu.