EUSKARA
Alienazioa dakar botere menperatzailera makurtzeak
Baskoniako dukerriak, Gaskoinia geroago, X. mendera arte askatasuna eduki zuen. Ziurrenik, ordura arteko ahalmen politikoak hizkuntza bizirik atxiki zuen.
kolonizazioa
Ipar Amerikako hizkuntza natiboen mapa, europarren kolonizazioaren aurretik.
Eskari bat Nebraskatik
Euskal kultura eta hizkuntza berpizteko ahalegin historikoa eredu izan daiteke amerikar natiboentzat
Genozidioaren ikurra natiboen eskolatze behartua izan zen, 1819tik 1996ra. Beren etxeetatik aldenduta, umeak ‘amerikanizatu’ zituzten horrela, hilkortasun handiarekin.
/ xot.
borrero eta biktima
Giza-sufrimendua erabiltzea gatazken arrazoiak ukatzeko eta debateak desitxuratzeko
Aldearen arabera ikuspegia oso desberdina da. Baina, ikuspegi orokor eta ez murriztu batetik, egitate bat dago: nor etorri den kolonizatzera.
/ zg
herri-mugimenduen suntsiketa
Abaigarren alde egiteko, transhumanismoak Abaigartik alde egiteko ordua litzateke
Justu herri-ekimenetik (kasualitatea) sortutakoen kontrako eskandaluaren harira, bola handituz joan eta, besteek, giroa baretu beharrean, kakaztu. Euskaldunon etsaiei erregaia oparituz.
IZENEN IZANA
Euskal izena arbuiatu duten arnegatuak izan ditugu Espainiaren eta Frantziaren aginduetara
Ignacio de Loyola, Pierre de Lancre eta Loyola de Palacio ahizpak dira horietako batzuk. Ziurrenik, askoz gehiago izan dira.
/ eme
NAZIO-KRISIA
Etnozidioaren markoa ulertu nahi ez duena erabilgarri da etnozidarentzat
Etnozidioa ahalbidetzen duten praktika guztiak baztertu behar ditugu, gure menderatzaileen konplize bilaka daitezkeen heinean.
/ eme
NAZIO-KRISIA
Euskal Herriak etnozidioa bizi du
Askok harriduraz irakurriko zuen arren; bai, Euskal Herriak hainbat mende daramatza prozesu etnozida batean murgildurik, eta azken fasean dago: euskal kultura, ohiturak, hizkuntza eta, oro har, nortasuna behin betiko desagertzetik bi belaunalditara daude.
/ zg
garbiketa etnikoa
Zertarako euskaldunak sarraskitu, euskaldun batzuk ari direnean gure erresistentzia nahia “burges” eta “arrazistatzat” kriminalizatzen?
Gure hiper-minorizazioak azaltzen du hain zuzen okupatzaileek une honetan gure aurkako bortizkeria fisiko gordinik ia erabili behar ez izatea.
MINPEKO BARIK
‘Euskaldunekin euskaraz’ izan beharko luke EHEren lema nagusiak
Hona hemen podcast berria. Euskarari eta euskararen erabilerari buruzko hainbat gogoeta egiten dira bertan.
Historia
Bostehun urte joan dira Euskal Herriko lehen sorgin jazarpen masiboetako bat egin zenetik
Auritzen hasi ziren exekuzioak 1525ean, Baxenabarreko orduko frontearen erretagoardian. Herritarrei zuzendu zitzaien errepresioa: heriotza, espetxea, erbestea, ondasunak galtzea, eskulan behartua.
/ Jasone Iroz
DIGLOSIA KAMUFLATUA
Elebitasunaren tranpa
Elebitasun onaren diskurtsoa irentsarazi digute, “hizkuntzak jakitea beti ongi dagoela” sinetsita, ez diezaiogun inposizioari aurre egin.
/ yumikrum
ikuskera
Gaztelera/espainola
Gaztelera hitzarekin kontua goxatu egiten da, gure mendeko-kolonizatu izaera minimizatu egiten delako, eta kamuflatu.
Eratu dezagun zinezko euskal mugimendu abertzale bat
Bestela gureak egin du.
Ongi pasa pesta egileak! 😎🥳 / Jasone Iroz @jasoneiroz
hausnarketa-eguna
Gatazka amaitu denean
Gai izan behar genuke ‘gatazka’ hitz anbiguo hori entzutean gatazka zer den identifikatzeko. Nola normalizatu dugun Espainiaren okupazioa, besteak beste, baimendu dizkiguten hauteskundeetan parte hartzearen ondorioz.
lapurtutako historia
EHUko Letren Fakultateak ez digu ‘Zorioneku’ lapurtuko
Une honetan borroka ideologiko handia dago. Euskaldunok kontziente izan beharko ginateke eraso ezkutu honen irismena norainokoa izan daitekeen eta nortzuk ari diren bultzatzen.
uniformizazioa
Berdintasuna: Estatu nazionalismoen mantra
Ordutik, badugu zuzenbide ez berezia, ia unibertsala, ia neutroa, eta jakina, berdintasun konstituzional totemiko bat. Espainiakoa, noski. Hizkuntza bezala, komuna.
/ 📸 @jasoneiroz
GURE TERRITORIO LIBRE BAKARRA
Ukazioaren sorlekuak
Euskara, haientzat, oroitzapen txar bat da. Menderaturik eta politikoki ongi integraturik daukan probintzia batean espainola ez den beste hizkuntza bat hitz egitea anomalia bat da haientzat.
Atahualpa kalea Valparaison, Txile / Luis Alfonso Orellana
Konkistaren testigantzak
Atahualparen hil-kantua
Ez dakigu nor izan zen olerki horren egilea eta zein urtetan egina den, baina ahoz aho hedatu zen eta gaurko egunetaraino bizi-bizirik iritsi da.
/ jasone
Hizkuntza inperialismoa
Hizkuntza bakarra dut, eta ez da nirea
Hizkuntza bakarra baduzu eta zeurea ez bada, horrek galtzaileen ondorengo zarela esan nahi du; edozein mendetan, edozein lekutan.
/ @9ui113rm0
Mespretxua
Euskarafobiari planto!
Batzuek gaztelaniari “neutraltasun” antzeztu bat esleitzen diote, hizkuntzak esleitu nahi zaizkien gaitz edo bertuteen jabe balira bezala.
/ 📸 @jasoneiroz
Independentzia
Zertarako beharko lukete herriek independentzia?
Benetan uste duzue euskararen etorkizuna Espainiak eta Frantziak gure alde egingo dutenaren araberakoa dela?
KOLONIZATUAK
Jean-Martin Mundutegi, Iraultzaren borrero gupidagabea
Askatasunaren aldeko ekintzailetzat erakutsiak izan dira, baina, orokorrean, Iraultza horren agintariak hiltzaile, ebasle eta zanpatzaile fanatiko sutsuak besterik ez ziren.
Liburu azteka / J. Cohen
Herri kontzientzia
Literaturaren garrantzia herrien iraupenean
Whittakerrek jakinarazi du aztekek erabiltzen zituzten hieroglifikoek ez zutela balio hitz eta silaba-kopuru mugatu bat transmititzeko soilik, horietako bakoitzaren soinuak ere zehatz-mehatz deskribatzen zituztela baizik.
Lauhaizetara / Gintza
Historia
Geure hizkuntzaz ez dakiguna
Euskerak bere globalizazio garaia izan zuen, duela hamar mila urte inguru. Madeleine-euskaldunak “munduko kantoi guztietara” iritsi ziren, baina hau ez digute inon irakatsi. Guri irakatsi diguten historiaren hasiera “zibilizazioaren” hastapenena da, hots, gizarte patriarkal eta estratifikatuarena. Kolonizatzaileena.