Aurreko artikuluan digitalizazio prozesuak hezkuntzan izan duen genesiaz aritu nintzen. Oraingoan, gaur egun gure klaseetan jadanik bizi ditugun zenbait egoera argitara atera nahi ditut, digitalizazio prozesu azkar eta basati honen erakusle.
Orain larritzen gara gure gazteen artean sekulako belaunaldi-ondoeza ikusten dugulako eta albistegietara ere heldu da gure gazteen antsietate eta depresio kasuak gora egiten ari direla, kasu larrienak suizidiora ere heltzen direlarik. Ikasle askok lo-ordu eskasia dute eta loaren kalitatea ere jeitsi da, gero eta ohikoagoa bilakatuz bost edo sei ordu bakarrik lo egin duten ikasleak ikustea. Osasun mentala gai konplexua da eta ezin gara erredukzionistak izan, baina argi dago digitalizazio basatiak ez duela laguntzen eta — are gehiago — “gaixoago” bilakatzen gaituela.
Orokorrean, gure ikasgeletako inbasio digital honekin permisiboak izaten ari gara, normalizatu egin dugu… eta gehienok beste alde batera begiratzen dugu
Agian baten batek “esajeratua” naizela esango dit, baina orain larritzen gara konturatzen garenean pantailen yonkiak areagotzen ari zaizkigula klaseetan, despistatu orduko ordenagailua mahai gainera atera eta pokerrean jokatzen hasten direnak, futbol partidu bat ikusten dutenak, modan jarri den azkenengo zapatilla parea begiratzen ari direnak, Netflix-eko telesailen bat kontsumitzen edo edozein jokotan partidatxo batean ari direnak… Bai, jaun-andreok, gurasook, hori gertatzen ari da gure ikasgeletan. Ariketa eta ariketa artean, klase eta klase artean… ”Konpetentzia digitala” ederki lantzen ari dira ikasle asko, baina hori ez da Digitalizazio planetan agertuko. Eta irakasleok zer ari gara egiten honen guztiaren aurrean? Egin dezagun autokritika. Orokorrean (salbuespenak salbuespen), gure ikasgeletako inbasio digital honekin permisiboak izaten ari gara, normalizatu egin dugu,… eta gehienok beste alde batera begiratzen dugu eta kostatzen zaigu zigortzea, ikasleei aurre egitea… Agian beldurragatik? Babes faltagatik? Berdin dio erantzunak, emaitza honakoa da: “jarrai dezala festak!”.
Panorama hau ikusi ez eta orain azken belaunaldiko arbel digitalak jartzen aritu da Eusko Jaurlaritza gure ikastetxeetan, mikrofono eta kamerak sartuz jokaldi berean. Eskaintza berria: 3×1! Benetan, jadanik ez dakit egoera negar egiteko modukoa den edo barre egiteko modukoa. Zer zentzu dauka honek guztiak? Zer zentzu du diru hori pantaila digitaletan eta mikrofonoa eta kamera bezalako kontrol-elementu potentzialetan xahutzeak? Benetan norbait al dago prozesu honen guztiaren gidaritzan? Inbertsio horiek sinatu dituen norbaitek gela bat zapaldu al du azken urteotan errealitatea egiaztatzeko?
Zer zentzu du diru hori pantaila digitaletan eta mikrofonoa eta kamera bezalako kontrol-elementu potentzialetan xahutzeak?
Tamalez, uste dut erantzuna ezezkoa dela eta burokrazia tona horiek guztiak, Europatik datozen funts horiek eta plan bikain horiek ez dutela errealitateaz asko ulertzen. Izan ere, errealitateari bizkarra ematen dioten planak izan ohi dira, gero aplikatzen oso zailak diren plan zoragarriak. Hitz ponpoxoetan atonduta (berrikuntza, inklusibitatea, lidergoa edo ekintzailetza), digitalizazio-prozesu honetan jokoan dagoena ez da soilik gure ikasgeletan gailu elektroniko batzuk egotea.
Eta, gu eztabaidan ari garen bitartean, batzuek negozio bikaina egin dute jadanik. Enpresa teknokapitalistek kontratu itzelak sinatu dituzte administrazioekin, digitalizaziorako beharrezkoak diren tresnak ikastetxeei “erraztuz”. Baina larriena, niretzat, honakoa da: gure ikasleen atentzioa ordu gehiagoz berenganatu dute erraldoi teknologiko hauek, lehen merkatuaren logiketatik at zeuden klase ordu horietan ere kontsumitzaile bilakatu dira ikasleak, baita irakasleak ere. Populazioaren ehuneko handia suposatzen duen ikasleria algoritmoak elikatzen ari da egunean 5-6 ordu gehiagoz, “klik” egiten, negozioa handitzen eta handitzen. Berriro ere Jordi Pigemen hitzak gogora etortzen zaizkit: “(Digitalizazioa) momentu batetik aurrera, ez al da deshumanizazioa adierazten hasi?”
