Medikuntzaren alor batek naturismo izena hartu zuen XIX. mendearen bukaeran Europa erdialdean. Mediku naturistek beti oroitzen dute Kos greziar irlako Hipokrates medikuntzaren aita ponteko moduan, eta haren jarraitzailetzat aitortzen dute euren burua. Historiagile batzuek neo-hipokratikoak izendatu dituzte mediku horiek.
Hipokrates gogoratuz, Jesukristo aurreko V. mendean, Kos greziar irlatxoan Hipokratesek bultzatutako eskola hipokratikoa sortu zen. Hango ikasleek idatzi zuten Corpus Hipocraticum liburua; bertan, Hipokrates maisuaren irakaspen nagusiak bildu zituzten, medikuntzaren adar zientifikoari hasiera emanez. Ordura arte nagusi izandako osasunaren ikuspegi magikoa alde batera utzita, gaixoen azterketa sistematikoa gauzatzen eta naturaren azalpenekin bat egiten saiatu ziren.
Garai horretako filosofoak bizitzaren legeak eta naturaren arauak arrazoiaren ikuspuntutik ulertzen saiatu ziren. Adibidez, Agrigentoko Enpedoklesek naturaren oinarrizko lau elementuak azaldu zituen: ura, lurra, sua eta airea. Beste filosofo batek, Poliriok, Hipokratesen suhiak, aipatutako lau elementuen kontzeptua bizidunengan aplikatu zuen, eta humoreen teoria sortu zuen horrela: lurra humore fisikoa litzateke, ura humore likidoa, sua humore energetikoa eta airea humore gaseosoa.
Orekara bueltatzea litzateke sendatzeko bidea
Aurreko teoriaz baliaturik, Hipokratesek lau gizaki mota bereizi zituen. Gizabanakoarengan humoreak nahasturik egon arren, humore bat nagusitzen denean, izaera ezberdinak aurkitu ditzakegu: melankolikoa, menderatzailea, patxadatsua, depresiboa,… eta humoreen arteko desorekak gaixotasunen iturri bezala azaldu zituen. Ondorioz, orekara bueltatzea litzateke sendatzeko bidea.
Gizakiaren osatze prozesuari Phisis deitu zion Hipokratesek, homeostasia edo autoerregulazio bezala har daitekeena. Gaixotasunari aurre egiteko Phisia nahikoa ez denean, Dietetika edo bizimodu osasuntsurako neurriak aplikatu behar zirela iragarri zuen. Bost arlotan banatu zituen neurri horiek: elikadura, bizimodu aktiboa, lanbidea, egoera ekonomikoa eta herri bakoitzaren berezitasunak (eguraldia, erlijioa eta kultura).
Gaixo baten Phisia edo senda-indarra eta sendagileak agindutako neurri dietetikoak nahikoak ez balira, Terapeutika erabili beharko litzateke. Terapeutika gaixotasunaren tratamendua da eta hiru motatakoa izan daiteke: mentala, fisikoa eta kimikoa. Terapia mentala edo osasun-hezkuntza gaixoaren heziketa da. Izan ere, gorputza osatu aurretik arima osatu behar dela esan ohi da. Terapia fisikoa, aldiz, elementu fisikoak erabiliz egiten da hidroterapia, helioterapia, magnetoterapia eta abar. Terapia kimikoa, azkenik, botiken bitartez egiten dena da, eta gaur egungo medikuntzan ia irtenbide bakartzat hartzen da.
Botikak lau helbururekin erabil daitezke eta, beraz, lau terapeutika motatan banatu zuten hipokratikoek terapia kimikoa:
- Antipatia edo kontrakoen terapeutika; adibidez, sukarra jaisteko aspirina.
- Alopatia edo efektu desberdinen terapeutika, zuzenean kontra joan beharrean zeharkako efektuak eraginez; adibidez, diuretikoak hipertentsioa gutxitzeko.
- Homeopatia edo antzekoen terapeutika; adibidez, hantura kentzeko apis (liztorraren pozoia) erabiltzea dosi txikietan.
- Katarkikoak edo botika kanporatzaileak: diuretikoak, purgak, hemetikoak (botagura eragiteko), anaforetikoak (izerdia eragiteko) eta espektoratzaileak.
Kirurgia medikuntzaren porrota da. Hipokratesek argi zituen pausuak: Phisia, Dietetika, Terapeutika eta Kirurgia, ordena horretan
Aurreko terapia mota guztiak bakarka edo batera erabil daitezke, baina, nahikoak izango ez balira, kirurgian pentsatu beharra dago (“Kirurgia medikuntzaren porrota da”, esaten zen). Beraz, Hipokratesek argi zituen pausuak: Phisia, Dietetika, Terapeutika eta Kirurgia, ordena horretan. Eta, oraindik ere gaixoa sendatzerik ez balego, Phisiaren bukaerak heriotzara eramango luke gizabanakoa.
Laburbilduz, Medikuntzaren aita deritzogunaren oinarriak mendeetan zehar kontuan hartu dira medikuen artean, teorikoki sendagile guztiek zin egin behar dutelako Hipokratesen izenean. Baina goian aipatutako edukiak ez dira ia eman ere egiten Medikuntza Fakultatean: farmako-industriak lortu du terapeutika kimikoa beste guztien gainetik jartzea, baita terapia genetikoa ere (Covid txertoekin, adibidez). Eta horrela, gaur egun, ahaztu dira senda-indarra, dietetika edo terapia mentala, eta zokoratu dira sendatzeko beste bide batzuk ere (baraualdia, hidroterapia, atsedena)… Dena gure gizarte zoro honen beharretara makurrarazi dute: bizkor sendatu beharra eta produktibitatea eta kontsumismoaren sustapena osasungintzan ere, bizimodu medikalizatu arriskutsu batera bultzatuz gu guztiok. Hobeto egongo ginateke Koseko maisuaren irakaspenei kasu egingo bagenie.
