Azken hilabeteotan hainbat albistetan irakurri dugu Eusko Jaurlaritzak EAEko ikastetxeetako ikasgeletan kamerak eta mikrofonoak jartzeko asmoa duela. Hainbat zentrotan instalatu dira dagoeneko, eta beste batzuetan, berriz, prozesuan daude. Badirudi gertakari txiki hau beste pausu bat dela aspalditik pairatzen ari garen digitalizazio-prozesu honetan. Egin dezagun atzera pixka bat prozesu hau hobeto ulertzeko.
Pandemian hasi ginen. 2020. Konfinamendua. Milaka ikasle eta irakasle etxean. Klaseak online eta irakasle bakoitzak ahal zuena eginez. Konfinamenduaren ostean, pixkanaka klase presentzialak ematen hasi ginen, eta gobernu ezberdinetatik digitalizazio prozesu zoro bati ekin zitzaion, inolako zentzu pedagogikorik gabe. Gizartea eta hezkuntza-sistema osoa oraindik shock-egoeran zegoenean, ordenagailuak modu masibo batean iristen hasi ziren ikastetxe guztietara. Berriz konfinatzen bagintuzten ikasle guztiek ordenagailu bat izan behar zuten, eta noski, klase behartsuenetako ikasleen mesederako izango zen erabaki hau. Hau izan zen bertsio ofizialaren argudio nagusia. Beti hitz politak, oraingoan “inklusibitatea”. Irakasle batzuk honi buruz galdetzera ausartu ginenean, prozesu honen egokitasunaz edo egokitasun-ezaz, aurretiazko hausnarketa bat egitearen beharraz klaustroetan, familiekin… erantzun bakarra “hau goitik dator” zen.
Erantzun bakarra: hau goitik dator. Azken boladan, goitik etorritako zenbait figura ezarri zaizkigu ikastetxeetan, horien artean mentore digitalak, digitalizazioaren ebanjelizazio prozesua aurrera eramateko
Azken boladan, handik eta hemendik, “goitik” etorri diren zenbait figura ezarri zaizkigu ikastetxeetan, horien artean mentore digitalak. Pertsona horiei digitalizazioaren “ebanjelizazio” prozesua aurrera eramatea egokitu zitzaien (“berritu egin behar da, bestela atzean geratuko gara”, “gizarteak hala eskatzen digu, gure ikasleak etorkizuneko gizarterako prestatu behar ditugu”, “pantailak berez ez dira txarrak, ikasleei erabiltzen irakatsi behar zaie, horretan hezi behar ditugu”). Prozesu horren barruan, Eusko Jaurlaritzatik derrigorrezkoak ziren Ikastetxeko Plan Digitalak sortzen aritu ziren. “Ebanjelizazio” digital horren bigarren lana irakasleak erlijio berri horretara bihurtzea izan zen, prozesu honen ontasun kontaezinak irakastea. Horretarako, Euskadiko irakasle guztiok sasi-formakuntza bat egitera behartuak izan ginen: “Curridigi”. Gure digitalizazio-maila egiaztatzeko eta curriculum berria ezartzeko aitzakiarekin, “tutifruti” formakuntza hau atera ziguten. Urduritasuna, nekea eta umiliazio sakona sentitu genituen askok, bai edukiagatik, bai formagatik. Edukietan zehaztugabea eta zentzu praktikorik gabekoa izan zen eta formatan tentsioa sortu zuen irakaslerian (presa, argitasun falta eta desinformazioa). Gutako askok gure ikasleen teknikarik txarrenak ikasi genituen eta kopiatzen eta ariketak “trapitxeatzen” aritu ginen, “ez nazaten hezkuntzatik bota”.
Orain jada hemen da, gure ikasgeletan, eta bere lanarekiko gutxieneko duintasuna eta erantzukizuna duen edozein irakasle kontura daiteke gure ikasleak jasaten ari diren digitalizazioa erabateko porrota dela
Duela urte batzuk bazetorrela esaten genuen, orain jada hemen da. Aldaketa hori gure ikasgeletan dago gaur egun, eta bere lanarekiko gutxieneko duintasuna eta erantzukizuna duen edozein irakasle kontura daiteke gure ikasleak jasaten ari diren digitalizazio basati hau erabateko porrota izaten ari dela arlo askotan: hezkuntzaren merkantilizazioa dakar, gure gazteen osasun mentalean zalantzaezina den eragina du, irakurmen-ulermen tasak gero eta baxuagoak dira, ikastetxeetan eztanda egiten duten jazarpen kasu asko arlo teknologikoan hasten dira, etab. Teknika eta totalitarismoa obran, digitalizazioa ederki aztertu duen Jordi Pigem filosofo katalanak honako hausnarketa proposatzen digu: “Teknologia sua bezalakoa da. Tresna gisa erabiltzen badugu, neurrian, oso erabilgarria izan daiteke. Hala ere, bere eragina suntsitzailea izan daiteke. Aurrerapen teknologikoa, automatizazioa eta digitalizazioa indarra hartzen hasi zirenean, askapena esan nahi zuen. Baina momentu batetik aurrera, ez al da deshumanizazioa adierazten hasi?”
