Autismoaren ugaritzea eta umeen txertaketa masiboa denboran bat etorri izanak susmo handia eragin du aspalditik. Aurton bertan, COVID Justice Resolution izeneko ekimenak AEBko Kongresuari egindako eskari baten barruan, arazo hori ere ikertzeko eskatu dute. Autismoa bezalako gaixotasun arraro bat, 1980 aurretik ia anekdotikoa zena, izugarri hedatu da eta, gaur egun, AEBko 35 umetatik bat autista izatera heldu da (Kaliforniako estatuan, 18tik bat). Horri aurre egitea izan da Robert F. Kennedy osasun arduradunaren zeregin nagusietako bat eta, horren ondorioz, hedabideen iruzur kanpaina jasateaz gain, Ameriketako Pediatren Elkarteak (APP ingelesez) auzitara eraman du Kennedy, Bigfarmaren defentsan, noski.
Baina zer da autismoa? Wikipediaren arabera, autismoaren espektroko nahasmena burmuinaren garapenaren ezintasun taldea da. Norberaren baitara bilduz eta itxuraz behintzat kanpoko munduaz desinteresatuz, errealitatearekin harremanak haustearen fenomeno patologikoa da. Bere lehen erreferentzia 1943koa da, eta, jatorriaren azalpenik ez dagoenez, arazo genetiko bat izan daitekeela agertzen da. Eta nondik dator txertoekin lotura? Autisten guraso askok txerto hirukoitz birikoaren injekzioarekin lotu zuten, baina badaude arrasto gehiago.
2005 urtean, Don Olmsted kazetaria konturatu zen Pennsylvaniako Amish komunitatean ez zegoela ia autismo kasurik, haien umeek ez zutelako bakunarik hartzen, eta lotura horri buruzko artikulu batzuk argitaratu zituen. Baina orduko osasun arduradunek ez zuten aurkikuntza hori ikertu nahi izan eta, aldiz, Amishen artean infekzio batzuk agertu zirenean, bizkor erantzun zuten. Olmstedek bakunatu gabeko jende multzoen bila jarraitu zuen eta Chicagon Homefirts klinika aurkitu zuen; bertako sendagileek, Mayer Eisnsteinen gidaritzapean eta 30 urtetako eskarmentuarekin, ez zuten ume autistarik ezagutzen milaka ume ez txertaturen artean. Hala ere, AEBko osasun arduradunek ez zuten aukera hori ere ikertzeko erabili.
2004 urtean, Israeleko Ruppin Academic Centerreko ikertzaileek Etiopiatik etorritako umeen eta Israelen jaiotako etiopiar jatorriko haurren artean autismo datuak konparatu zituzten; azken horiek Israeleko beste umeen kopuru beretsua zuten, jasotako txerto kopuru berdina zutelako, baina Etiopiatik etorritako ume autistarik ez zegoen, haiek txertorik hartu ez zutelako Afrikan. Alde horrek argitzen du ez dagoela autismoaren jatorri genetikorik, eta, hala eta guztiz ere, txertaketa eta autismoaren arteko lotura ez zen sakonago ikertu. Bost urte geroago, 2008an, Minnesotako (AEB) haur somaliarren autismo kasuen kopuru deigarriak ikusi ziren; hori bai, AEBn jaiotako somaliar umeen artean gertatu zen hori, Somalian ez baitute autismorik ezagutu ere egiten. Antzeko datuak agertu ziren Suediako ume somaliarren artean ere, eta Suediako ikertzaileek D bitaminaren eskasiari (eguzki gutxi dagoelako ipar latitudeetan) egotzi zioten.
2013 urtean, AEBko kongresukide bi (Carolyn Maloney eta Dave Weldon) ikerketa bat bultzatzen saiatu ziren, haren bidez txertatu eta ez txertatuen arteko osasun egoera konparatzeko eta, tartean, autismoaren gaitzaren datuak ikusteko, baina proiektua ez zen aurrera atera. Horren ordez, IOMek (Institute of Medicine) txosten bat idatzi zuen bakunen onurak besterik ez agertzeko, gurasoen kezkak apaltzeko eta — modu traketsean — bakunatutako eta ez bakunatutakoen arteko konparaketa-ikerketarik ez egitea justifikatzeko.
Edonola ere, konparaketa-ikerketa bat egitea da bakunen onurak edo kalteak neurtzeko bide zuzenena zientifikoki. Ikerketa erretrospektibo merke baten bidez argitu daitezke onura edo/eta kalte horiek. Horixe da, hain zuzen, Turtles All the Way Down: Vaccine Science and Myth liburuaren egileek eskatzen dutena (gaztelerara itzulita dago: Tortugas hasta el fondo: Ciencia y mitos de las vacunas). Baina, liburu horren idazleek argi azaltzen duten moduan, osasunaren arloko ikerketa ildoak hain daude ustelduta, non autoreek nahiago izan duten anonimotasunean geratu. Nola dauden gauzak, kamarada!
