Elkarrizketa eteten duenak nekez emango dio biderik gaiari

USTETAN GALDURIK eta GIZA IZAERA

Gai eta kontu guztiak hobeto ikusten dira pixka bat urrunduz eta denbora hartuz. Orduan, geure erantzunak ere zuzenagoak izaten direla esango nuke. Baina badakigu, ala ez, sarritan harrapari baten antzera jokatzen dugula: besteak galdera edo azalpena amaitu baino lehen, geure erantzuna jada martxan izaten da. Bai bizkorrak garela! Azkarrak, ordea? Ez dakit.

Zaila da gaur egun gai askori buruz hitz egitea. Gainera, gai horietako asko ez daude agerian, ezta gizartearen ohiko elkarrizketetan ere.

Esate baterako, gutxik uste dute gizakiok oinarrizko galera edo hutsune baten mende bizi garela; nolabait, «ustezkotan galdurik» dagoela gizadia. Horrelako zerbait esatean, berehala entzuten da erantzuna: «Horrelakorik! Zer ari haiz esaten?» Erantzun horrek, ordea, sarritan elkarrizketa bera eten egiten du. Horrela erantzuten duenak nekez emango dio biderik gaiari.

Bestalde, ez dira falta hausnarketa hori jorratzen duten eskolak, idazlanak eta tradizioak. Hala ere, gaur egungo zientziaren joera nagusi batzuek bizitzaren hainbat alderdi ikuspegi material edo murriztaile batetik azaltzera jotzen dute. Hori horrela bada, zer espero da herritar arruntarengandik?

Orain arte esandakoa kontuan harturik, eta entzuteko nahiz irakurtzeko prest dagoenarentzat, ondoko gogoeta eta adierazpenak eskaini nahi ditut.

Ideologiaren bi jokabide nagusiak

Ideologia deitzen dugunak erlijioak nahiz idealismo guztiak hartzen ditu bere baitan

Ideologia deitzen dugunak erlijioak nahiz idealismo guztiak hartzen ditu bere baitan. Gehienetan, bakoitzak uste izaten du bere ideia —edo, hobeto esanda, bere taldearen ideia— dela irtenbide bakarra. Helburua lortzen denean etorriko dela «miraria» sinesten da: batzuek mundu honetan, beste batzuek beste bizitza batean.

Horrelako jokabideetan, gizakiaren duintasuna bigarren mailan geratzen da, ideia jakin baten mesedetan. Erlijio integristek nahiz ezkerreko sozialismo edo komunismo mota askok joera hori izan dute sarritan.

Bidea eta helburua banaezinak dira. Gizakiaren duintasuna eta gizarte duina ezin dira etorkizuneko promesa huts baten mende utzi

Badago, ordea, beste ikuspegi bat. Bertan, bidea eta helburua banaezinak dira. Gizakiaren duintasuna eta gizarte duina ezin dira etorkizuneko promesa huts baten mende utzi; egunero, bidean bertan eraiki behar dira. Helburua ez da etorkizuneko paradisua, baizik eta giza izaera berreskuratzea, eta bideak berak izan behar du helburu horren adierazpena.

Joera horren barruan koka daitezke, besteak beste, antzinako herrikidetasunaren edo antolaketa komunalaren zenbait eredu, Ekialdeko Taoismoa eta Advaita, baita lehen kristautasunaren zenbait ezaugarri ere. Adibide batzuk baino ez dira, baina guztiek partekatzen dute oinarrizko intuizio bera: bidea eta helburua bat direla.

Honetan guztian, euskarak ere baduela bere mezua diot. Zaila egiten zaigu hori ulertzea, ideologien ikuspegiak harrapatuta bizi garelako. Euskararen ezagutzak, eta batez ere haren baitan sakontzeak, bere eragina du.

Euskarak bizitza bera ulertu ahal izateko ahalmena ematen digu

Nire ustez, jakin beharrekoa da hizkuntza gizadiari emandako ahalmena dela, gizakiok bizitza bera ulertu ahal izan dezagun. Eta euskarak, nire iritziz, hori bereziki agerian uzten du. Hori, ordea, beste gogoeta baterako gaia litzateke.

Amaitzeko, hasieran nioenari helduz: bizkorrak bai, baina azkarrak ere izan gaitezke. Horretarako, denbora hartu behar da, entzuten ikasi, eta benetan ulertzen saiatu.

Hoberena opa dizuet!