Eguzki Beltza
Eguzki hau ez da beste eguzki horiek bezalakoa.
Ez dago zeruan.
Ezta itsasoan ere.
Ez da altxatzen
Ez da ezkutatzen.
Badator
Sakon-sakonetik dator
Nitaz
Gutaz
Eta ez dago estaliko duen eklipserik.
Ez eta eraisten duen gaua ere.
Bere martxa
Nire eguzkia jainkosa bat da, emakume bat, neska bat.
Eta ez du ezer begiratzen
Baizik eta badabilela
Desordenaz jantzita dator
Gizonen bihotza ordenatzeko.
Bocar Diongen olerki hau irudi sinboliko boteretsuez eraikitako pieza poetikoa da, non eguzkiaren metaforaren bitartez indar femenino, barneko eta iraultzaile baten jaiotza islatzen den.
Hasierako lerroetan, poetak adierazten du “eguzki hau ez dela beste eguzki horien bezalakoa”. Hortik aurrera, eguzkia ez da zeruko izar objektiboa, baizik eta barruko fenomeno bat,“nitaz, gutaz” datorrena. Honek barne-argia iradokitzen du, kontzientzia pertsonal eta kolektiboaren piztea, edo agian emakumeen indar sortzaile eta espirituala.
“Ez dago eklipserik” eta “ez eta eraisten duen gaua ere” esaldiek garaiezintasuna eta iraunkortasuna adierazten dute, hau da, eguzki beltz hau ez da desagertzen, ez da itzaltzen, gizakiaren espiritualtasunaren edo identitatearen zati sakona baita.
Olerkiaren erdialdean, poetak esaten du:
—“nire eguzkia jainkosa bat da, emakume bat, neska bat.”
Hemen ageri da iraultza poetiko eta sinbolikoa, eguzkia, tradizioz gizonezkoaren (argiaren, errealitatearen, arrazoiaren) sinboloa izan dena, femenino bihurtzen da. Jainkosaren irudia sortzaile, bizitza-emaile eta konpontzaile batena da:
—“desordenaz jantzita dator gizonen bihotza ordenatzeko”.
Paradigma interesgarri bat sortzen da, itxuraz kaotikoa (“desordenaz jantzita”), baina helburu argia duena, gizonen mundua orekatzea.
Idazkera labur eta erritmikoa du, lerro laburrak eta etenak erabiliz, pentsamendu poetikoaren erritmoa markatuz. Sintaxi sinpleak eta erreferentzia kosmikoek tonu existentziala ematen diote poemari.
Eguzki beltza ezin da argi arrunt gisa ulertu, argitasun berri baten sinbolo gisa baizik, emakumezko izatearen eta barneko egia baten iturri da, ez kanpotik datorrena, baizik eta barrutik pizten dena. Poetak, beraz, iraultza espiritual eta femenino baten irudia eskaintzen digu, itzaletik datorrena baina mundua argitzeko gaitasuna duena.
