PRENTSA-OHARRA:
Euskaldunentzat ez da justiziarik
Otsailaren 5ean epaituak izan ginen lau militanteek, aste honetan epaiaren idazkia eskuratu dugu.
Epaiketa erabat politikoa izan zen; aterabidea beraz politikoa izanen da. Horregatik, goiz honetan (2026-04-11) Baionan elkartu diren Euskal Hirigune Elkargoko 232 hautetsiei, Baionako epaitegian euskaraz deklaratzen uztea frantses Estatuko agintariei exijitzea eskatu diegu (behean loturik doa banatu diegun idazkia).
Bestalde, epaiketa hori onartzen ez dugula adierazteko, epaiaren idazkia urratu dugu eta beri zuzendutako gutun batekin epaileari itzuli diogu (loturik doa argazkia).
Bukatzeko, apirilaren 24 eta 25ean Azpeitian eginen den Euskaltzale Independentisten Topaketan parte hartzera euskaltzale eta independentista guziak gomitatu ditugu, baita maiatzaren 16an Baionan eginen den errepresioaren aurkako manifestaldira ere.
2026-04-11n eman dugun prentsaurrekoa hemen entzungai.
* * *
Hona lau auziperatuok epaileari, epaiaren dokumentu urratuarekin batera, igorri diogun gutuna:
Laurent Ollivier epaile jauna agur,
2026ko otsailaren 5ean Baionan epaitu gintuzun, 2025eko irailaren 27an Departamenduaren Baionako egoitzaren horman “Euskaraz bizi nahi dugu” margotzeagatik. Ekintza horrekin, euskarak gutxiengo egoeratik ateratzeko behar duen diru kopuruari begira frantses instituzio politikoetako agintariek ematen dutena ez dela batere aski salatu genuen.
Aitzineko hilabeteetan Baionan izandako zonbait auzitan 17 auziperatuei euskaraz deklaratzea debekatu zenieten bezala, otsailaren 5eko auzian ere debekatu zenigun.
Epaitegietan euskaraz deklaratzea debekatzea oinarrizko eskubideen zapalkuntza da:
- ez baita inolaz ere zilegizkoa epaitegi batean bertako jatorrizko hizkuntzan deklaratzea norbaiti debekatzea;
- hitz egiten ditugun hizkuntzak garenez, garena izatea debekatzea delako, hots, gure duintasuna ez errespetatzea delako;
- jatorrizko hizkuntza euskara den lurraldean, epaitegian frantsesez deklaratu nahi dutenak pribilegiatzen dituelako eta ondorioz euskaldunak bigarren mailako herritar egiten gaituelako.
euskaldunentzat ez da justiziarik, zeren justizia giza duintasuna errespetatzea da eta pertsona guziak berdintasunez tratatzea
Baionako epaitegian euskaraz deklaratzea debekatua izatea, egoera orokorraren adibide bat da: hizkuntzei dagokienez, euskaldunentzat ez da justiziarik, zeren justizia giza duintasuna errespetatzea da eta pertsona guziak berdintasunez tratatzea da.
Betebehar etikoa da oinarrizko eskubideak errespetatzea eta zapalkuntzarik ez egitea. 1996an UNESCOk izenpetu zuen “Hizkuntz Eskubideen Adierazpen Unibertsala”k, 20. atalean, hau dio: “Pertsona orok, epaitegietan, hizkuntza autoktonoak ahozkoan eta idatzian erabiltzeko eskubidea du” [1]. Beraz, edozer izanda ere lege idazkiek diotena, epaileek euskaraz deklaratzea utzi behar duzue.
Gainera, euskaraz deklaratzen uzteko lege idazkiak behar badituzue, badira:
- “zapalkuntza mota guzien aurka pertsonen duintasuna babestea balio konstituzionala duen araua da” [2];
- “zapalkuntzari aurre egitea gizakien eskubide natural eta behin betikoa da” (1789ko Gizakiaren eta Herritarraren Adierazpena, balio konstituzionala duena) [3].
Beraz, edozer izanda ere frantses Konstituzioak bestalde diona, euskaraz deklaratzea epaileek legez utzi behar duzue. Hala ere, frantses Konstituzioaren 2. atalak epaitegietan euskaraz deklaratzea debekatzen duela diozu.
1992an justizia ministroak zin egin zuen “La langue de la République est le français” esaldia ez zela euskara bezalako hizkuntza gutxituen aurka erabiliko
1992an, legebiltzarkideek Konstituzioaren 2. atalean “La langue de la République est le français” esaldia gehitzearen alde bozkatu zuten, frantsesa ingelesarengandik babesteko. Hain zuzen, urte hartan Frantzia Maastricht-eko europar ituna izenpetzekotan zen, eta Frantziako legebiltzarkideek itun horrek frantses hizkuntzaren erabilpena apalduko zuela uste zuten. Bozkatu aitzin, hainbat legebiltzarkidek esaldi hori ez litzatekeela euskara bezalako hizkuntza gutxituen aurka erabili behar erran zuten; orduan, orduko justizia ministroak ez zela horretarako erabiliko zin egin zien [4]. Beraz, argi da; esaldi horren gehitzearen alde bozkatu zuten legebiltzarkideentzat, esaldi horren muina frantsesa ingelesarengandik babestea zen, eta ez hizkuntza gutxituak zapaltzea. Epaileek legearen muina errespetatu behar duzue, baina ez duzue errespetatzen.
Frantses legedian ez da idatzia epaitegietan euskaraz deklaratzea debekatua dela. “La langue de la République est le français” esaldiaren izenean epaileek ezin duzue legalki euskaraz deklaratzea debekatu, baina debekatzen duzue. Ilegala da, legebiltzarkideen nahiaren aurka egitea delako. Erabaki politiko antidemokratiko larria da.
Horra beste froga bat politikoa dela: Hego Euskal Herriko Euskal Autonomia Erkidegoan euskara ofiziala denez, EAEko herritarrek Baionako epaitegian euskaraz deklaratzeko eskubide legala dute. 2004ko urtarrilaren 8an, Baionako epaitegian, DEMOen aurkako epaiketan, EAEko auziperatuek euskaraz deklaratu ahal izan zuten [5]. 2026ko otsailaren 5eko auzian, aldiz, nahiz eta hilabete bat lehenago itzultzaile profesional euskaldunen zerrenda bat eskuratu zenuen, itzultzaile gazteleradun bat etorrarazi zenuen. EAEko hiru auziperatuoi euskaraz deklaratzea debekatu zenigun eta 500 €ko isuna gibelapenarekin ordaintzera kondenatu gintuzun. Laugarrenari, Ipar Euskal Herrikoa, euskaraz deklaratzea debekatu zenion ere; 1500 €ko isuna ordaintzera kondenatu zenuen eta bi urterako eskubide zibikoak kendu zenizkion. Epaiketa honek ez du inolako zilegitasunik, epaiketa batean akusatuak bere burua defenditzeko aukera ukan behar baitu, eta ez duzulako baliozko argumentu juridikorik eman euskaraz deklaratzea debekatzeko.
akusatuak bere burua defenditzeko aukera ukan behar du eta ez duzu baliozko argumentu juridikorik eman euskaraz deklaratzea debekatzeko
Erresuma Batuko Galeseko epaitegietan galeseraz deklaratzen ahal da, Italiako Trentino-Alto Adige-ko epaitegietan alemaneraz, Eslovenian hungarieraz, Suitzan italieraz, Danimarkako Faroe uharteetan faroeraz, Kanadako Quebec-en frantsesez!
Otsailaren 5eko epaiketa parodia izan zen. Epaia ez dugu onartzen. Baionako epaitegian euskaraz deklaratzen uztea exijitzen dizugu.
Adeitasunez.
Otsailaren 5eko auziperatuak.
Gorka Roca Torre, Ignacio Arenal Sánchez, Lukarte Areskurrinaga Mirandona eta Xabier Renteria Uriarte.
2026ko apirilaren 11n
[1] https://www.pencatala.cat/wp-content/uploads/2016/02/dlr_frances.pdf
[2] https://www.conseil-constitutionnel.fr/decision/1995/94359DC.htm
[3] https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000000697056?isSuggest=true
[4] https://archives.assemblee-nationale.fr/9/cri/1991-1992-ordinaire2/027.pdf
[5] https://www.languefrancaise.net/Info/2004-01-09-Militants-bilinguisme-franco-basque-contre-SNCF
* * *
Euskal Hirigune Elkargoko hautetsiei igorritako eskakizuna hemen:
