Abereen desagerrarazte zientifikoa abian da

Hauek ez dira aditu baten hausnarketak, aditzaile-behatzaile dorpe batenak baino. Hemendik nire sostengu osoa inguruari atxikita bizi diren baserritar abeltzainei — badakidan arren esango ditudan batzuk ez dituztela denek gustuko izango –, haiek direlako abeltzaintzari bizitza emanda dihardutenak; neure iritzia epeltasun erosoagotik dator.

Aberetzea

Pixka bat arakatu arren, ez dut lortu argitzea abereak gizakiak moldatutako animaliak ala animaliak oro har ote diren, ez baita gauza bera. Gure birramamak piztiei “alemanixak” deitzen zien (alimaña?); barre egiten genion geuk lixtuok, baina abereengandik bereizten zituen.

Nik neuk, abere, bezatutako animaliei esaten diet, hortik abeltzain eta abar.

Esku-sartze genetikoa

Anitzak ziren irizpide genetikoei interes komertzial-industrial hutsa gailendu zaie

Animaliak aberetzen hasi ginenetik, komeni ziren ezaugarrien araberako bilakaera genetikoa eragin du abeltzantzak ia herenegun arte. Aro modernoan, laborategiak jabetu dira ardura horretaz eta ordura arte anitzak ziren irizpide genetikoei interes komertzial-industrial hutsa gailendu zaie, zientziaren aitzakian genetismo arrazista uniformatzailea inposatuz, landareekin gertatu bezala.

Ekoizpenkeria

Ez gara inozoak izango abeltzaintzaren helburua ekoizpena dela ukatuz, baaaina milaka urtez landa ekoizpena lurrari lotua eman da; bertako baliabide material, teknologiko, klimatiko zein energetikoei egokitua, baita inguruko kontsumo beharrei ere.

Lehengai zein energia merke eta mugagabea eskura izanda, Merkatua bihurtu da arau bakar

Aurrerapen tekno-zientifikoak baldintza horietatik erabat “askatu” du azken mendean elikagaien ekoizpena. Lehengai zein energia merke eta mugagabea eskura izanda, Merkatua bihurtu da arau bakar.

Rusticidad

“Rusticidad” esaten zaio gazteleraz izakiak modu naturalean bizitzeko gaitasunari, “resiliencia” ere bai finago arituz. Hori da esku-sartze genetikoak abereei erauzi dien gaitasun nagusia.

Elhuyar hiztegian bilatu dut hitz horren euskal ordainik ote dagoen, eta hau dio:

1 s.f. baserritartasun

2 s.f. (fig.) baldartasun, baldarkeria, zarpailtasun, trakestasun, trauskiltasun.

Nik-Non comment.

Medikalizazioa

Zarpailtasun galera dela-eta, abereak geroz eta industriaren menpekoagoak dira, ugaltzeko, elikatzeko eta abarrerako. Jaio orduko, ezinbestean dira txertatu eta medikatuak eta yonki hutsak izatearen ordainean biziraungo dute, farmaziaren loriarako. Ez da kapritxo hutsa baier eta montsantoren arteko ezkontza. Hor dugu botika eta elikaduraren arteko ate birakaria. Pozoitzen gaituenak sendatzen gaitu.

Neurri askoz txikiagoan eta legeak aginduta, baina uste dut agroekologian ere ez direla medikalizazio sistematikoaz libratzen. Arazoa da zaila dela gero jakitea nondik datozen epidemiak, orratzetik ala ingurunetik. Oker banengo, esaidazue mesedez, eta plazer handiz jango nituzke hitzok arrautza parearekin.

Bulegariak azienden gobernuaz jabetu dira. Pantailek dakite jakin beharrekoa

Bulegariak azienden gobernuaz jabetu dira. Pantailek dakite jakin beharrekoa eta funtzionario mikroustelek goitik beherako aginduak betearazten dizkiote baserritarrari. Korporazioen esanetara hezitako teknikari hauei bost axola emaitzak, hilaren azkenean berdin jasoko dutelako beren soldata mundu errealean gertatzen dena gertatzen dela, aste santuan Tailandiara edo Zanzibarrera joango dira oporretan eta arazoak onbidean sartzen ez badira aldaketa klimatikoaren edo ukazionisten errua izango da eta ozen arduratuko dira fedabideak hori argi uzteaz.

Akatu ala Txertatu

Hori da frantziar estatuko baserritar matxinaden inguruan sare sozialetan aurkitzen ari naizen dikotomia. Batek zioenez: kabalak kolpean akabatu ditzakegu tiroz ala polikiago botika bidez, hori da aukera. Ulertzekoa da lanbideari eutsi nahi dionak bigarrena hautatzea.

Eta zer esango dugu Supermenpekook ? Bada, ugari eta merke baldin badago… zer egin du gaur Atletixak?

Animalistak ere mutu, gauza garrantzitsuagoetan lanpeturik.

Ahanztura

Milaka urtetan moldatutako giza jakinduria altzeimerrak jota dago. Ordenagailuak ordezkatu du bizipena, zuzeneko behaketa. Kontakizunak hartu du bizipenaren lekua. Jakintza ofizialak preso hartu du Sena. Nola sendatuko ote gara horrela?

Erabilgarritasuna galduta, lanabes zaharrak bezala gelditzen da zokoratuta eguneroko bizitzan beharrezkoa izandako hizkera

Lanbideen galerak hizkuntza pobretzen du. Erabilgarritasuna galduta, lanabes zaharrak bezala gelditzen da zokoratuta eguneroko bizitzan beharrezkoa izandako hizkera. Beraz, laborantzarekin batera, euskara, euskal herria, paisaia, sukaldea, kultura mende-baldarra eta gizalegea dira gainbeheran direnak. Are gehiago, esango nuke arrainak ura bezala behar duela euskarak bere ekosistema soziala eta bizimoduen artifizializazio globalistak ez duela inongo lekurik uzten inguruan erroturiko jendarteentzako. Ez gara hain bereziak geu ere, han eta hemen batera gertatzen ari den gerra beraren lekuko izaten ari garelako.

Ez gara amaraun nosltagikoz museorako jantzitako momiak izatera etorri mundura, baina non dago hobekuntza?

Eta zertarako?

Kultura garaileak bizitza hobetuko balu sikiera, tira. Ez gara amaraun nosltagikoz museorako jantzitako momiak izatera etorri mundura, baina non dago, bada, hobekuntza? Non osasuna, segurtasuna, bakea…? Dena okerrera doiala dioskute munduko Jakintsuek eta, egunero horren aurkako premiazko soluzio larriak ezarri arren, kale.