metodo zientifikoa

Badaude arrazoiak txertoen segurtasuna eta ezinbestekotasuna zalantzan jartzeko

Esaten digute eragin kaltegarri larriak “milioi batetik behin” gertatzen direla, baina askotan 40, 30 edo 20 kasutatik batean gertatzen dira.

2

Angel Bidaurrazaga Vandierdonck

Medikuntzan doktorea, EHUko irakasle ohia. Bilbo

Txertoak (edo bakunak) seguruak al dira?

Gizartean zabalduta dago bakunak seguruak eta ezinbestekoak direlako ideia, baina badaude hainbat arrazoi hori eztabaidatzeko. Goazen ikustera.

1- Entsegu klinikoak eta bakunak

Bakunek, ume osasuntsuei ematen zaizkienez, segurtasun neurri zorrotzak bete behar dituzte. Bakuna berrien entsegu klinikoak modu eredugarrian antolatu eta egin behar dira, produktuen kalitatearen eta efizientziaren datuak emanez, segurtasuna bermatzeko. Bestela, ez litzateke onargarria izango gizartearentzat.

Bakunen ekoizleek eta osasun arduradunek ziurtatzen digute txertoak onartzeko frogak behar diren entsegu kliniko zehatzenekin egiten direla merkaturatzeko baimena lortu aurretik, eta, beraz, bakunak seguruak eta efizienteak direla.

Hala ere, berme horiek ez dute zentzurik — kasu onenetan — eta — askotan — iruzurra besterik ez dira.

Bakunen saio klinikoak antolatzen eta egiten dira txertoen eragin kaltegarriak estaltzeko asmoarekin. Txerto egutegian ez dago bakuna bakar bat ere bere eragin kaltegarri guztiak ezagutzen direnik. Baieztatzen denean eragin kaltegarri larriak “milioi batetik behin” gertatzen direla, entsegu kliniko ugariren emaitzen datuekin kontra egiten dute, askotan eragin kaltegarriak 40, 30 edo 20tik bat direnean. Segurtasun entseguetan “eragin kaltegarrien antzeko tasak aurkitu zirela kontrol taldearekiko” esatea, talde horretakoek antzeko bakuna edo osagaietako bat hartu dutenean, adierazpen immoral bat besterik ez da.

Bakunen entsegu klinikoetako metodologia ikusteak atzera botatzen du bakunak seguruak direnaren eta bere onarpena zorrotza denaren ustea

Bakunen entsegu klinikoetako metodologia ikusteak atzera botatzen du bakunak seguruak direnaren eta bere onarpena zorrotza denaren ustea. Horrek umeentzako txertoen programak deuseztatzen ditu, baita osasun agintarien aldetik industriak bultzaturiko entsegu kliniko faltsuei ematen zaien onarpena ere. Entsegu horietako batzuetan kontrol taldeko haurrei osagai antzuak injektatu zitzaizkien (bakuna bat antigeno barik) eta beraz eragin kaltegarriak izateko edota hiltzeko arriskuan jarri zituzten, Helsinkiko adierazpenak ezarritako kode etikoa urratuz.

Laburtuz, txerto programak bakunen eragin kaltegarrien ezkutaketan oinarrituta daude.

2- Bakunen eragin kaltegarrien zientzia

Bakuna modernoen erabilera orokorrak 60 urte baditu ere, zientziak eta medikuntzak ez dute lortu behar den oinarri zientifikorik bakunen beharra eta arestian aipatutako ondorio kaltegarriak azaltzeko. Gai honen inguruko oinarri teorikoak mugatuak dira eta ez dute azaltzen nola gertatu diren bakunak eman ondorengo kalteak. Beraz, diagnostikorako eta tratamendurako tresnak falta zaizkie medikuei; horrenbestez, osasun profesionalak esku hutsik daude gertaera horien aurrean.

Ez da kasualitatea eragin kaltegarriei buruzko ikerketa zientifikorik ez egotea urte ugaritan. Urtero ehunka edo milaka ikasketa egiten dira bakunologian, baina ez dira eragin kaltegarriak ikertzen aritzen, eta osasun arduradunek etxe farmazeutikoei ez dizkiete ikerketa horiek eskatzen ere. Dirudienez, fabrikatzaileek beraiek baimena lortzeko egindako ikerketa lanekin konforme daude, eta ez da sakontzen bakunaren funtzionamenduan ze mekanismo biologiko dauden ikertzeko. Neurri estatistiko soilekin baieztatzen dute segurtasuna eta ez da haien kalteak saihesteko neurri prebentiborik, diagnostikorik eta tratamendurik eskatzen.

Derrigortasuna ezartzen duten agintariek behar morala daukate eragin kaltegarririk ez dela egongo bermatzeko

Bakunen eragin kaltegarriak ikertzeko diru pila bat beharko litzateke. Bakuna orokorrak jende osasuntsuari — bereziki ume eta gazteei — ematen zaizkionez, segurtasuna maila gorenean jarri beharko litzateke. Derrigortasuna ezartzen duten agintariek behar morala daukate eragin kaltegarririk ez dela egongo bermatzeko eta, egotekotan, haiek sendatzeko neurriak hartzeko. Segurtasunaren ikerketa lerro hori ez bultzatzeak sekulako eraginak ditu arlo sozialean eta ekonomikoan. Ez baldin badakigu nori egin diezaiokeen kalte txertoak, kalteak jarraitu egingo du.

Eragin kaltegarrien ikerketa on batek ahalbidetu lezake hurrengo bakunak seguruagoak izatea eta eragin kaltegarrien aurrean terapeutika on bat garatzea. Hori funtsezkoa da, urtetik urtera gero eta txerto gehiago sartzen baitituzte txertaketa egutegietan.

2011n egindako txosten batek ondorioztatu zuen eragin kaltegarriei buruzko oinarrizko ikerketa oso urria dela; hortaz, uler dezakegu faltsua dela bakunez dena ikertuta dagoela esatea. Segurtasuna datu estatistiko eskasetan oinarrituta dago eta eragin kaltegarrien azalpen biologikoak ezagutu gabe ezinezkoa da ezer konpontzea.

3- Bakunen kalteak neurtzeko tresna traketsak

Bakunen eragin kaltegarriak jasotzeko eta neurtzeko sistemak erabakigarriak dira haien segurtasuna bermatzeko. Izan ere, salmentarako baimena lortzeko entsegu klinikoak mugatuak dira eta ezin dute ziurtatu talde txiki batekin egindako ikerketa baten emaitza errepikatuko denik populazioan, produktua modu orokorrean zabaltzen denean. AEBn eta Europan badaude informazioa jasotzeko sistema informatikoak, osasun langileek kalteen berri eman ahal izateko martxan jarri zirenak, informazio hori baliagarria izango zelakoan txertoen segurtasun arazoak ekiditeko.

suposatzen da gertatzen diren eragin kaltegarrien %1 eta %10 artean jasotzen direla

Tamalez, informazioa biltzeko sistema horiek ez dute funtzionatzen, duten diseinuagatik, helburua litzatekeena oztopatzeko prestatuta daudelako. Osasun langileak ez daude behartuta datuak ematera eta sistemako langileek ere ez dute daturik eskatzen; ondorioz, suposatzen da gertatzen diren eragin kaltegarrien %1 eta %10 artean jasotzen direla. Gainera, datu horiek jasotzeko ardura dutenek ez dute jakinarazten, ez baieztatzen, ezta kasuen jarraipena egiten ere. Beraz, sistemak ez du benetako eragin kaltegarrien neurria neurtzeko modurik. Horrez gain, kalteen kopuru eta zenbakiak ezin direnez entsegu klinikoetako zenbakiekin konparatu, ezinezkoa da jakitea bakuna talde urri zehatzekin gertatzen dena, ezta haien inguruko ohartarazpenik egitea ere.

Kalteak neurtzeko sistemen gabeziak ondo ezagutzen dituzte osasun erakunde eta ikertzaile epidemiologikoek, baina dirudienez ez zaie axola. Ematen du trakets diseinatutako sistema hauekin konforme daudela; izan ere, gabezia hauek baliatuz baiezta dezakete bakunak seguruak direla. Gainera, sasi-ikerketak ere burutzen dituzte kalteak gutxi eta arinak direla esateko. Kontraesan bat da bakunen kalteak neurtzeko sistemak hain eskas mantentzea eta, aldiz, gaixotasun infekziosoak neurtzeko sistemak oso kalitate onekoak izatea, eta derrigorrezkoak gainera.

4- Epidemiologia eta bakunen segurtasuna

Ikerketa epidemiologikoak osasun agintari eta etxe farmazeutikoen tresna huts dira, bakunen segurtasunaren aurpegi zientifikoa mantentzeko. Ikerketa horiek errazak dira egiteko eta haien emaitzak oso manipulagarriak izaten dira.

Hauek dira ikerketa horien hutsune eta mugen adibide batzuk:

  • Kontrastatu gabeko datuak erabiltzea (Madsen 2002)
  • Datu ez esanguratsuak erabiltzea (Fombonne 2006)
  • Datuen iturri erreala ezkutatzea (Fombonne 2006)
  • Dokumentuaren ezinbesteko datuak ez agertzea (Grimaldi 2014)
  • Datuen joera okertzea azaldu gabeko zuzenketa estatistikoen bidez (Madsen 2002)
  • Kalkulu traketsak erabiltzea, zentzu eta oinarri zientifikorik gabekoak (DeStefano 2013)
  • Ondorio kaltegarriak ezabatzea aitzakia arbitrarioekin (McKeever 2004)
  • Ikerketaren gaia aldatzea publikoaren aurrean (DeStefano 2013)
  • Ikerketa metodo desegokia erabiltzea (Fombonne 2006)
  • Ikerketa metodo bat erabiltzea aldaketak errazteko (DeStefano 2013, Grimaldi 2014)
  • Publikatu ondorengo jokaera txarren salaketak ez erantzutea (Fombonne 2006)
  • Ikerketako emaitzen garrantzia goraipatzea (denek)

Arazo metodologikoez gain, ez dira inon aipatzen egileen loturak enpresa farmazeutikoekin

Hala eta guztiz ere, arazo horiek guztiek ez dute eragotzi lan horiek ikerketa aldizkari garrantzitsuenetan agertzea, eta, noski, ez dute inoren kritikarik jaso. Lan horiek oraindik aipatzen dira eredu gisa, bakunen segurtasunaren berme moduan. Arazo metodologikoez gain, ez dira inon aipatzen egileen loturak enpresa farmazeutikoekin.

Ikerketa akastun horiek zientzia munduan duten immunitatea mundu zientifikoa nola finantzatzen den ulertuta bakarrik azal daiteke: ikerketa proiektuak, ikerlariak eta — jakina — aldizkari zientifikoak, denak gobernuen edo korporazio farmazeutikoen morroiak dira. Horrela berma daiteke bakunen segurtasuna.

5- Inoiz egingo ez diren ikerketak

Bakunen dogma mantentzeko, beharrezkoa da burutu gabeko ikerketa ildo batzuk ez jorratzea, segurtasunaren baieztapenaren gehiegikeria eta horren aldeko ebidentzia eskasaren arteko jauzia agerian jarriko litzatekeelako. Nahiz eta azken 30 urteetan bakunak nabarmen ugaritu diren umeen txerto egutegietan, ez da ikerketa bakar bat ere egin ugaritze horrek osasunean ekarri ahal izan dituen ondorioez, ez zein adinetan jartzen diren, ez zein maiztasunekin, ezta haien arteko elkarreraginak aztertzeko ere.

Bakuna bat merkaturatzea onartzen denean, ez da ikertzen txerto berri horrek haurrarengan epe luzera eduki dezakeen eragina ere. Komertzializatu ondorengo ikerketak bakuna bakarraren ondorioetara mugatzen dira, ez da ikertzen beste bakuna bat edo gehiagorekin batera eragin dezakeenaz, ez baita inoiz gehiketa horren azterketarik egin. Beraz, osasun agintariek proposatutako txerto programa frogatuta dagoela eta onena dela diotenak gezurretan ari dira.

baldintza horietan, ezin da bakunazioa eta herrialde garatuetako gaixotasun kronikoen ugaritze handiaren arteko loturarik egin

Ikerketa horiek egin gabe, osasun agintariek ezin diete erantzunik eman gurasoek dituzten kezka, susmo eta ardurei. Izan ere, baldintza horietan, ezin da bakunazioa eta herrialde garatuetako gaixotasun kronikoen ugaritze handiaren arteko loturarik egin. Ez dute haien arteko lotura baieztatuko edo errefusatuko lukeen ikerketarik egiten. Oso argigarria izango litzateke txertatutako eta ez txertatutako umeen osasun egoera aztertzeko ikerketa konparatibo bat egitea; horrela txerto egutegiaren onurak erraz ikusiko lirateke, baina ez da horrelakorik egiten.

Urte askotako saiakera eta eskaeren ondoren, azkenean AEBko osasun agintariek gaiaren inguruko txosten bat egin zuten 2011n. Bertan, aitzakia pila bat jartzen ziren txertoen ondorioen ikerketarik egin ez izana justifikatzeko. Txosten horretan kontraesanak, baieztapen faltsuak eta oinarririk gabeko esaldiak agertzen dira. Arrazoi ekonomiko eta teknikoekin argudiatzen dute halako konparaketa ikerketarik ez egitea. Txostenaren ildo politikoak ikuspegi zientifikoa gainditzen du eta orain arteko pasibitatearekin jarraitzea da helburu nabarmena, albo batera utzita bakunazio programa osoaren segurtasun azterketa burutzea.

Ez dago arrazoirik agintarien oztopo hau ontzat emateko, ugariak baitira bakuna zehatzei buruzko ikerketa independenteak, gurasoen kezkak azaltzen dituztenak. Administrazioaren aldetik egon daitekeen arrazoi bakarra da, konparaketa ikerketa horiek egingo balira, osasun agintariek publikoki aitortu beharko luketela txertatutako umeen gaixotasun kronikoak ugariagoak direla, eta hori ez dute nahi. Izan ere, horrek bakunen segurtasunaren mitoa bukatzea ekarriko luke eta arazo politiko eta sozialak sortuko lituzke.

Ikerketa konparatiborik ez egiteak betikotzen du orain arteko leloa, bakunak seguruak eta efizienteak direlako ustea alegia, nahiz eta uste horrek zientifikoki ez duen inolako baliorik. Beraz, ezinekoa da guraso askoren galderari erantzutea: bakunazioak gure semea/alaba osasuntsuagoa ala gaixoagoa izatea eragingo du?

6- Bakunazio bateratuek ez dute oinarririk

Azken urteotan hainbeste bakuna gehitu dira haurren txerto egutegian, ezen bakuna batzuk batera ematea ohikoa bihurtu den. Pediatren kontsultetan jada ez da harritzekoa bi edo hiru txerto batera jartzea egun berean, jakina den arren bakuna horien osagaietan gai kimiko eta biologiko arriskutsuak daudela.

Nahiz eta osasun agintariek esan bakuna konbinaketak ikertuta daudela, hori ez da egia. Oso gutxi ikertu da bakunen konbinazioen eraginei buruz. Israelen egindako ikerketa batek aurkitu zuen bi bakuna batera emateak eragin kaltegarrien bikoizketa suposatzen zuela, baina emaitza horiek ez ziren kontuan hartu. Horren ordez, agintari batzuek diote “umeen immunitate sistemak 10.000 txerto batera jasan ditzakeela”. Gainera, gaixotasun arinentzat ere txertoak jartzea aholkatzen dute, nahiz eta horren ebidentzia zientifikorik ez dagoen.

Iturria: Tortugas hasta el fondo. Ciencia y mitos de las vacunas. (2023) Autoedizioa

Nahi baduzu, Independenteak aurrera egin dezan lagundu dezakezu. Idatziz, itzuliz, janariz, irudigintzan, bideogintzan, bertsotan, diseinuan, informatikan, psikologia klinikoan, abokatutzan edo diruz ere bai. Ziberjazarpenari aurre! INDEPENDENTEA LAGUNDU >

Honen harira

2 erantzun “Badaude arrazoiak txertoen segurtasuna eta ezinbestekotasuna zalantzan jartzeko” bidalketan

  1. Sekulakoa da Indepean egiten duzun ekarpena Anjel. Munduan euskaraz halakoak azaltzen dizkigun bakarra zara, ba dirudielako euskaldunoi bere burua dibulgatzaile zientifikotzat duten predikatzaile salduak baino ez dagozkigula

Utzi iruzkina

Azken artikuluak