EH DIGITALA

Salbatu da euskara

Euskara salbatu da, latina bezala, eta ona da hori, zalantzarik gabe. Baina beldur naiz aldi berean ez ote garen sentitzen ari herriak desegiten jarraitzen duela lainoei begira.

0

Ekai Txapartegi Zumeta

Filosofia. EHU. Irakaslea. Zarautz

Informatika fakultatetik iritsi da albiste ona: makinak euskara ikasi du. Azkenean. Salbatu da euskara. Aleluia. Euskal Herriko historia-liburuetan hizki doratuz idatziko da 2026 urtea, “…eta urte horretan euskara salbatu zen”. Zeru urdinean entzun ditzaket aingeruen tronpetak Euskal Herriko herri, auzo eta etxe guztietara alaitasuna zabaltzen. Euskararen “azken hiztuna” ez da inoiz hilko. Topa egin dezagun, zutik azkenean, Txillardegi.

Eternitatea irabazi dute 2026ra digitalki osasuntsu iritsi diren hizkuntza guztiek. Hilezkor bihurtu dira. Eskerrik asko, Elhuyar; eskerrik asko, Hitz; eskerrik asko, Berria; eskerrik asko Wikilarien Elkartea… eta denak, eskerrik asko eremu digitala orain arte euskaraz elikatzeagatik. Euskara hilezkor egin duzue. Gora zuek.

Euskaltzaleak antsietate existentzialik gabe bizi gaitezke, behingoz. Makinak ez dira hiltzen

Euskaltzaleak antsietate existentzialik gabe bizi gaitezke, behingoz. Makinak ez dira hiltzen, eta makinei ez zaie euskara ahaztuko. Hemendik aurrera, eta betirako, hortxe izango da norbait euskaraz aritzeko, norbait euskara irakasteko, norbait hitz batek zer esan nahi duen azaltzeko. Norbait izango dugu, betirako eta eskura, beso zabalik. Silikonazko norbait, baina norbait. Nahikoa norbait, euskaraz erantzungo duena, beste hizkuntzetatik euskarara edozer ekartzeko gai dena, eremu digitalean gu euskaraz bakarrik bizi gaitezen bermatuko diguna.

Euskaraz dakiten makinek gorpuzten dute euskaltzaleon ametsa. “Itzul iezadazu dena euskarara, mesedez” agindu dezakegu, ia kosturik gabe, aurpegi txarrik bueltan jaso gabe, justifikatu beharrik gabe ere. Hori liberazioa. Eta bat-batean dena euskara hutsez jasotzen hasi. Euskaraz bizitzeko, behingoz. Interneteko nabigazio guztia euskaraz, pantailan irakurtzen dugun guztia euskaraz, sareetako interakzio guztiak (edonorekin) guk euskaraz, eta datorrena ere guri euskaraz (nahi badugu). Batzuek ingelesez bezala, guk euskaraz. Parez pare ingelesa eta euskara, berdintasun linguistikoa, historian lehen aldiz. Euskal lainoan euskaraz.

Eta orduan, hori bada egoera, euskara salbatu bada… zergatik ez gara ospatzen ari? Zergatik ez dugu egutegian markatu egun seinalatua? Zergatik ez dugu bildotsik erregosi herriko plazan? Zergatik ez zaigu bihotza lehertu?

Adimen artifizialak langileak ez-beharrezko egingo dituen moduan, euskaltzaleak ere ez-beharrezko egin omen gaitu

Lagunei galdetu diet. Batek aipatu dit goizegi dela, oraindik ez dela albistea zabaldu. Izan liteke, baina horrek ez du azaltzen zergatik ez dugun oraindik albistea txanpainarekin ospatu berak eta biok. Zergatik jarraitzen dugun eguneroko te beltza edaten. Zergatik ez gara ospatzen ari?

Erantzun zinikoa ere jaso dut: ordezkapenaren teoriaren bariantea. Adimen artifizialak langileak ez-beharrezko egingo dituen moduan, euskaltzaleak ere ez-beharrezko egingo gaituela. Euskara salbu izateak euskaltzaleoi bizitzaren zentzua kentzen digunez, nahiago dugu ez ospatu. Zerekin emango dugu matraka orain? Hobe zaigula albistea isiltzea, ospatzea baino, euskara ikasi nahi ez dutenak enteratu ez daitezen gure eskubide linguistikoak bermatuta daudela eremu digitalean.

Euskalgintza beti izan da euskalherrigintza, eta adimen artifizialak herrigintzako zalantzak sortzen dizkigu

Nire azalpena beste bat da, ordea: adimen artifizialari susmo txarra hartuta gabiltzala; pozik baino larrituta gaudela. Etorkizuneko kezkak ez digula uzten unea disfrutatzen. Larrialdi klimatikoaren parekoa egiten zait. Udaran izan dugun etengabeko zeru urdin ederrari kezkaz begiratu diogun moduan, begiratzen diogula euskaraz erantzuten digun makinari.

Euskalgintza beti izan da euskalherrigintza, eta adimen artifizialak zalantzak sortzen dizkigu. Euskara salbatu duen zera hori euskalduna al da? Haren jabeak ez. Maite al du Euskal Herria? Euskal Herria indartzen lagunduko al digu? Edo justu kontrako norabidean eramango gaitu?

Bizilagunekin egin nahi dugu euskaraz, ez makinekin

Euskaltzaleon helburua euskal lurraldean euskaraz mintzatzea da, kalean, komunitatean; ez euskal lainoetan eta modu autistan. Bizilagunekin egin nahi dugu euskaraz, ez makinekin.

Lainoan salbatu da euskara, baina lainoko euskarak ez gaitu hurbilagotzen. Alderantziz, elkarrengandik urruntzen gaitu. Euskara salbatu da, baina herriak ahultzen jarraitzen du.

Nahi baduzu, Independenteak aurrera egin dezan lagundu dezakezu. Idatziz, itzuliz, janariz, irudigintzan, bideogintzan, bertsotan, diseinuan, informatikan, psikologia klinikoan, abokatutzan edo diruz ere bai. Ziberjazarpenari aurre! INDEPENDENTEA LAGUNDU >

Honen harira

Utzi iruzkina

Azken artikuluak