Covidaren ondoren, hantabirusa

Das Narrenschiff

Zoroen itsasontzia, gure hizkuntzara ekarria, Sebastian Brantek idatzi eta 1494an Basilean lehen aldiz argitaratutako satira morala da, literatura alemaniar goiztiarrean eragin handiena duen lanetako bat, Europako modernitatearen atalasean giza ergelkeriak eta bizioak irudikatzen dituena.

Idazkia gaur egungoaren antzeko gizarte-aldaketa eta ziurgabetasun testuinguru batean sortu zen, Errenazimendu goiztiarraren eta Erdi Aroko pentsamendutik modernitaterako trantsizioaren testuinguruan. Bertso errimatuan idatzia, alegoria, umorea eta erudizioa uztartzen ditu eromenaren lurraldera ergelen bidaia sinbolikoa aurkezteko. Atal bakoitzak zorotasun mota desberdin bat deskribatzen du (zekenkeria, harrokeria, ezjakintasuna edo hipokrisia), itsasontzi berean ontziratutako pertsonaiek antzeztua.

Autoreak “eroen ontziaren” motiboa erabiltzen du gizartearen metafora gisa, galbide moralera norabiderik gabe zuzentzen dena. Idazleak berak bere burua zoroen artean sartzen du, tonu unibertsala nabarmenduz. Izkribua erreferentzia biblikoetan, atsotitzetan eta klasikoetan oinarritzen da, grabatu xilografikoek (Durerori zenbait ediziotan egotzitakoak) indartuta, haien inpaktu bisuala eta didaktikoa areagotuz.

Das Narrenschiff berehala itzuli zen latinera Stultifera Navis izenburuaz eta Europako beste hizkuntza batzuei ere emana izan zen, baina kontinente osora hedatu zuen bere eragina. Ondorengo lanak inspiratu zituen, literatura erreformistaren tonu moralizatzaile eta prospektiboa aurreratu zituen. Satiraren eta moraltasunaren arteko nahasketak Alemaniako literatura humanistaren mugarri eta giza egoeraren kritika iraunkor bihurtu zuen.

COVIDaren pandemiaren ondoren, Crucero MV Hondius ontziaren kasuak, eta ondorioz hantabirusaren agerraldiak eragindakoak, gaur egun, gure egunetako industria turistikoaren zentzugabekeriari buruz hausnartzeko balio beharko liguke.

Kontinenteen artean gaixotasunak zabaltzen dituzten turista galduen ontzi alderrai bezain mamu hori Europarako bidean dator, nahiz eta zenbait portuk ukatu egiten dioten amarralekua, eta horixe da gaur egungo Stultifera Navis errenazentista haren oinordeko garaikidearen mezua.

Marxek kapitalismoa unibertsal bihurtzen ari zela aldarrikatu zuen. Komunismoa kapitalismoaren ukaziotik definitzen den bezala, turistifikazioaren ukapena herritarrek kudeaketarako eskubidea berreskuratzea da; hori da enpresa globalen aurrean egungo zeregina. Marxen aipu hartatik eratorritako dialektikak ekarri duen gizarte-eraldaketako subjektu berriaz ari gara, turismoaren arriskuez ohartarazteko gauzatu beharrekoa.

Izan ere, Marxek berak idatzi bezala, “Mamu bat dabil Europan zehar…”