Ziber jazarpena

Cellebrite: Ertzaintzaren software israeldarra, mugikorretan sartu eta zelatatzeko

Jaurlaritzako Segurtasun Sailak erosi du teknologia, erabili izan dena ERC edo Barcenas zelatatzeko, baita errefuxiatuak deportatzeko eta mundu osoko kazetariak, eskubide zibilen aldeko ekintzaileak, disidenteak eta gutxiengoak jazartzeko ere. Independentea ere bai? Nahi badute hor daukate teknologia.

1

Ahoztar Zelaieta Zamakona

Idazlea, kriminologoa eta ikerketa kazetari independentea. Bakio

Josu Erkoreka buru duen Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak ERC eta Luis Barcenas PPko diruzain ohia zelatatzeko erabilitako teknologiak erosi ditu. Teknologia honek errefuxiatuak deportatzen eta mundu osoko kazetariak, eskubide zibilen aldeko ekintzaileak, disidenteak eta gutxiengoak jazartzen laguntzen du.

Cellebrite 1999an sortu zen Petah Tikvan (Israel), eta auzitegiko azterketa digitalean enpresa lider gisa dator. Enpresa honetako teknologiarik salduenak, UFEDek, telefono mugikorretatik ezabatutako datuak ere berreskura ditzake. Era berean, gailu digitalen sorta zabal batera sartzeko gai da, wifi sareetatik, lokalizazio-datuetatik eta mugikorren edo GPS gailuen hodeitik datorren informazio oro biltzeko.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak Israelgo fabrikatzailearen teknologia erosi zuen, unitate eta sail desberdinek eskatzen dituzten beharrak asetzeko, eta software-produktuen azken bertsioak izateko. Zehazki, lizitazioaren zazpi loteetako batek UFED 4 PC sistema eskuratzeko eta UFED Touch 2 sistema berritzeko atal bat zuen, biak Cellebriterenak, kontratuaren justifikazio-memoriak aitortzen duenaren arabera. Biak adimen digitaleko soluzioak dira, auzitegiko helburuetarako ahalik eta informazio gehien ateratzeko eta, sinaduraren hitzetan, kasuak edo ikerketak azkarrago ebazteko. Hau da, poliziaren zaintzarako diseinatutako softwareak dira.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak Israelgo fabrikatzailearen teknologia erosi zuen, unitate eta sail desberdinek eskatzen dituzten beharrak asetzeko, eta «software-produktuen azken bertsioak» izateko

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren kontratuaren 2. loteari dagokionez (Cellebriteren beste teknologia bat, MacQuisition softwarea, erosteko), Onrecoveryri esleitu zitzaion. Teknologia mugen kontrolerako erabili izan dute Comisaría General de Extranjería de la Policía Nacionalek eta Estado Mayor de la Defensak. Halaber, Aduanen eta Mugako Babesaren Agentziak eta Immigrazio eta Aduanen Kontrolerako Zerbitzuak erabili dute software hori Estatu Batuetako aireportuetako bidaiarien ordenagailu portatiletatik datuak ateratzeko. Massachusettseko auzitegi batek konstituzioaren aurkakotzat jo zuen 2019an.

Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren eta Cellebriteren arteko harremanaren jatorria 2015. urtekoa da, garai hartan Israelgo enpresa ezaguna egin zen FBIri San Bernardinoko terrorista ospetsuaren iPhonea desblokeatzen laguntzeagatik. Urte hartan, Ertzaintzak prestakuntza-ikastaro bat eman zuen Arkauteko Poliziaren Euskal Akademian, Cellebrite softwarea erabiltzeko. Lau urte geroago, beste ikastaro bat eman zen hura eguneratzeko eta hobetzeko.

Cellebritek Espainiako Estatuarekin ere lan egiten du, eta Ministerio de Defensa, la Agencia Tributaria y la Comisión Nacional de los Mercados y la Competenciaren kontratista da. Hala ere, Eusko Jaurlaritzarekiko harremanak Espainiako gobernu-adarrekin harremanetan jarri aurrekoak dira.

Verint Systems eta Hacking Team-ekin batera, Cellebrite Eusko Jaurlaritzarekin lotutako hirugarren spyware fabrikatzailea izango litzateke. Eusko Jaurlaritzaren kontratu sekretu batek bi enpresaren — Excem, Verint Systems israeldarraren hornitzaile ofiziala, eta Dars Telecom italiarra — arteko borroka piztu zuen, biak Pegasus kasuarekin lotuak eta Barne Ministerioko eta Defentsa Ministerioko kontratistak.

Espainiako CNI eta Ertzaintzaren bezero den Hacking Team-en kasuan, halaber, enpresa italiar horrek Galea Electric euskal enpresarekin dituen harremanen berri eman zen. Enpresa hori Archivo Histórico del Nacionalismo de Artearen eraikinaren obraren ardura duen familiak erabiltzen du.

Bestalde, NSO Group enpresa israeldarraren Pegasus programari buruzko txosten batean, Hacking Team enpresa italiarraren eta Verint Systems eta Cellebrite israeldarren spyware-ekiko harremanak egiaztatu dira. Programa hori Europako Parlamentuko Herritarren Eskubideen eta Gai Konstituzionalen Departamentuak egin du.

CatalanGate-etik Barcenasera

2017ko urriaren 18an, Guardia Zibilak Cellebrite teknologia erabili zuen Josep Maria Jové politikari katalanaren iPhonea hackeatzeko. Urriaren 1eko erreferenduma antolatu ondoren atxilotu zuten, eta uko egin zion agenteei pasahitza emateari. Gainera, Joveren mugikorra, Oriol Junquerasen bigarrena, Pegasus softwarearekin zelatatu zuten, Citizen Lab plataformak jakinarazi zuenez.

2017ko urriaren 18an, Guardia Zibilak Cellebrite teknologia erabili zuen Josep Maria Joveren iPhonea hackeatzeko, Ertzaintzak erabiltzen duen softwarea

Bestalde, Cellebrite enpresaren UFED klonatze-sistema Polizia Nazionalaren Kitchen operazioan erabili zen Luis Barcenas Alderdi Popularreko diruzain ohiaren telefonoak epailearen agindurik gabe iraultzeko. Ikertzaileen tesiaren arabera, zure familiari jarraipena egiteko dispositiboa ezagutza judizialik gabe antolatu zen, Alderdi Popularreko liderren aurkako dokumentazio konprometigarria aurkitzeko helburuarekin.

Cellebrite Espainiako mugetan

Kontratuen pleguan jasotako hizkuntza neutrotik haratago, teknologia hori erabiltzea ez da inozoa: hainbat komunikabidek eta gobernuz kanpoko erakundek salatu dute disidentzia kontrolatzeko erabiltzen ari direla, bai herrialde autoritarioetan, bai ustezko demokrazia liberaletan, bai migratzaileak zaintzeko.

hainbat komunikabidek eta gobernuz kanpoko erakundek salatu dute disidentzia kontrolatzeko erabiltzen ari direla

Nora Mirallesek eta bere egilekideek “zaintza hi-tech covid-19aren garaian” txostenean jasotzen zuten bezala, teknologia horrek laguntza ematen die indar polizial nazional eta transnazionalei, hala nola FBI, Interpol edo Europoli, baina baita beste inteligentzia-zerbitzu batzuei, mugako patruilei, indar berezi eta militarrei, baita ehun herrialde baino gehiagoko finantza-erakundeei ere. Era berean, asilo-eskatzaileen mugimenduak trakatzeko gobernuen estrategiarekin batera, enpresa honek bere teknologia erabili du pertsona baten bidaia ikuskatzeko, iritsi aurreko ustezko jarduera susmagarriak identifikatzeko, haren ibilbidea arakatzeko, gako-hitzen eta irudien bilaketa bat gauzatzeko bere gailuaren bidez, legez kontrakotzat jotzen diren jardueren arrastoak identifikatzeko.

2021eko abuztuan, Cellebrite Nasdaq burtsa-indize estatubatuarrean kotizatzen hasi zen urtean, Israelgo enpresa horren teknologia Espainiako Polizia Nazionalaren Atzerritarren eta Mugen Komisaria Nagusiak erosi zuen. Hilabete batzuk geroago, Lisboan egin zen 2022ko Mugako Segurtasunari buruzko Munduko Biltzarrean, Cellebritek bere teknologiaren arrakastak aurkeztu zizkien Marokoko Gobernuko agintariei. Agintari horiek lan estua egin dute Espainiako polizia-kidegoekin legez kanpoko deportazioak egiteko.

Mediterraneoko Giza Eskubideen eta Enpresen Behatokiak 2021eko ekainean egindako txosten baten arabera, inbertitzaileentzat egiten duten aurkezpenean, Cellebritek onartzen du bere produktuetako batzuk bezeroek modu batean erabil ditzaketela, hau da, giza eskubideekin bateraezina dela edo hori hautematen dela, eta horrelako edozein pertzepziok eragin negatiboa izan dezakeela haien ospean, diru-sarreretan eta operazioen emaitzetan.

Behatokiak dio, «hala eta guztiz ere, konpainiak bere produktuak erregimen errepresiboei saltzen jarraitzen duela eta mundu osoko kazetariak, eskubide zibilen aldeko ekintzaileak, disidenteak eta gutxiengoak atxilotzea, epaitzea eta jazartzea ahalbidetzen du». Hori dela eta, Espainiako Estatuko administrazio publikoei eskatu zien «ez kontratatzeko munduko edozein tokitan giza eskubideak urratu dituzten enpresak, eta beren produktuak saltzeko orduan inolako klausularik ez dutenak, herritarren bizitzarekiko eta eskubide eta askatasunekiko errespetua egunero zalantzan jartzen den erregimenetan.»

Disidenteen eta migratzaileen aurkako teknologia

Wired egunkariak 2018an jakinarazi zuen Europan telefonoen datuak arma gisa erabili direla errefuxiatuak deportatzeko. Hedabidearen arabera, Alemaniak eta Danimarkak immigrazio-funtzionarioei asilo-eskatzaileen telefonoetatik datuak ateratzeko aukera ematen zieten legeak zabaldu zituzten, eta Belgikan eta Austrian antzeko legeria proposatu zen. Hala ere, Erresuma Batua urrunago joan da: Cellebrite softwarearen bidez, Britainia Handiko poliziak bilaketa-historiala eskura dezake, migratzaileen nabigazio-historia ezabatua barne. Gainera, WhatsAppeko mezuak Android telefono batzuetatik atera ditzake.

Teknologia honek Donald Trumpen interesa ere piztu zuen. Orduko presidente estatubatuarrak bi milioi dolar bideratu zituen Israelgo hornitzailearen sistema erostera, asilo-eskatzaileen eta Mexikoko mugaraino joandako kazetarien mugikorrak hackeatzeko. Trumpek Iparraldeko Triangeluko herrialdeetara (El Salvador, Guatemala eta Honduras) migrazio-kontrolean ez laguntzeagatik laguntzak murrizteko mehatxuen aurrean, Hondurasko poliziak Cellebrite sistema erabiltzeko prestakuntza-ikastaroak jaso zituen.

Asiako kontinentean, 2018an, Indiako Gobernuaren lizitazio bat erretiratu zen herritar guztien sare sozialetako argitalpenak biltzeko Cellebriteren softwarearen bidez, 2020an Gorte Gorenean aurrera egin zuen salaketa baten ondoren. Kontinente horretan, Cellebritek bere teknologia saldu die Txinako, Vietnamgo, Myanmarko Batasuneko Errepublikako eta Bangladesheko gobernuei. Cellebriteren bezeroen artean Errusia eta Bielorrusia ere badaude. Horien gobernuek beren softwarea erabiltzen dute oposiziogileak, gutxiengoak eta LGTBIQ+ komunitatea jazartzeko, Haaretz egunkarian argitaratutako Eitay Mack abokatu israeldarrak egindako ikerketa baten arabera.

Egia esan, Cellebriteren garroak edo tentakuluak globalak dira: Turkiara, Saudi Arabiara eta Arabiar Emirerrietara iristen dira. Ghana, Botswana, Uganda eta Nigeria bezalako herrialde afrikarretan, gobernuek Cellebriteren teknologia erabili dute kazetariak eta giza eskubideen aldeko elkarteetako ekintzaileak zelatatzeko.

Era berean, Cellebriteren webgune korporatiboak Kolonbian, Brasilen, Mexikon eta Filipinetan narkotrafikoaren aurkako borrokan, Argentinako Jendarmeria Nazionalari eta Australiako Polizia Federalari auzitegi-informatikan edo inteligentzia digitalean emandako laguntza arrakastatsuen berri ematen du, Islandiako historiako lapurretarik handienaren lapurrak zigortzeko.

Hordago – El Salto diariok estreinakoz argitaratuta: «Cellebrite, el software de vigilancia israelí de la Ertzaintza para acceder a teléfonos móviles», Ahoztar Zelaietarena eta Independentean euskaratuta.

Nahi baduzu, Independenteak aurrera egin dezan lagundu dezakezu. Idatziz, itzuliz, janariz, irudigintzan, bideogintzan, bertsotan, diseinuan, informatikan, psikologia klinikoan, abokatutzan edo diruz ere bai. Ziberjazarpenari aurre! INDEPENDENTEA LAGUNDU >

Honen harira

Erantzun bat “Cellebrite: Ertzaintzaren software israeldarra, mugikorretan sartu eta zelatatzeko” bidalketan

  1. CELLEBRITI!!!

    OSPA EZAZUE PNV/PSE, Israelgo MOSSADen teknologia gorenak baliatzea “negacionista” kritikei egurra emateko.

    Ospa ezazue Erkoreka, Urkullu eta abar espainolista, sosolistoekin batera, INKISIZIO MODERNOENAZ GOZATZEKO, giro fatxoso honen epeltasunean.

Utzi iruzkina

Azken artikuluak