Norena da egia?
Espainiar Estatuko medikuen greba dela-eta, Olaya doktoreak, bideo labur batean, medikuen jarrerari trufa egiten dio eta, bide batez, etorkizuneko osasungintza digitalaz ohartarazten digu. Hasteko azaltzen du nola medikuok garrantzia galdu dugun osasun sisteman, Estatuaren morroi bihurtu garelako; beste arrazoi batzuen artean pandemiaren aitzakiaz osasun diktaduraren tresna ezin mendekoagoak izan direlako mediku gehienak. Urteotan, farmakozentrismoaren langile fidelenak izanik, gaixotasunean oinarritutako osasungintza negozioaren defendatzaileak haien lan baldintza eskasengatik altxatu dira, kontuan hartu gabe etorkizun hurbilean datorrena eta teknologiak bultzaturiko aldaketari iskin egin nahian. Grebaren alor honetako gatazkari buruz, eztabaida interesgarria egon da berriki Berrian.
Baina zein ohartarazpen egiten digu zehazki Olaya doktoreak medikuntza digitalaz ari denean? Bada, boterea aldaketak egiten ari dela (erizainei botikak errezetatzeko aukera emanez, adibidez); aldaketa horien bidez, osasungintza disziplina anitzeko lantaldeetan oinarrituko da eta, lantalde horietan, Adimen Artifiziala (AA) erabaki gune nagusia izango da, hau da, AA horrek hartuko du “lidergoa”, sendagileari kenduta. Osasungintza egiteko modu hori, teknologiaren aurrerapenek bideratzeaz gain, urteotan protokolo eta gida klinikoetan jasotako lan moduak medikuek txintik esan gabe onartu izanak erraztu du. Mediku askok hasieran zuten ilusioa erreta, burn out sindromea zabaldu da lanbide honetan, baina hori aspaldiko joera baten ondorioa da eta horren aurka aritu direnek mespretxua besterik ez dute jaso elkarte medikoen aldetik.
Eta, akaso, norbaitek esango du: Adimen Artifizialean oinarritutako medikuntza ez al da hobea izango? Bada, agian, gauza askotarako ondo egongo da, baina ez dezagun ahaztu Adimen Artifizial horren oinarrian Interneten dagoen ezagutza zientifikoa dagoela, eta nork elikatzen du oinarri hori? Nork ematen ditu datu horiek guztiak? Bada, ikerketa aldizkari medikoek egiten dute hori, eta aldizkari horietan Bigfarmaren eskua oso nabaria da; etekinak handitzeko lan batzuk diruz puzten dituzten bitartean, kontrako edo bestelako ikuspegi bat duten ikerketak gutxiesten dituzte. Zalantzarik baduzue, proba hau egin dezakezue: galdetu Chat GTP4ri RNAm bakunen ondorio kaltegarriez, eta AA horren erantzunetan irakurriko duzue albo-kalte arinak eta eskasak direla.
Beste adibide bat emateko, Iparra sendagile kolektiboa aipatuko dut. Kolektibo hori sortu zen Euskal Herrian txerto genikoen kalteak egiazkoak diren ala ez ikertzeko, eta horretarako datuak eskatu genizkien Hego Euskal Herriko osasun agintariei, baita Eusko Legebiltzarreko osasun batzordeari ere. Bertan irainak besterik ez genituen jaso. Osasun sailera ere joan ginen eta erantzuna ezezkoa izan zen. Argi geratu zitzaigun haiek ez dutela inolako borondaterik lan hori burutzeko, nahiz eta digitalki, Osasunbide programaren bidez, ezin errazagoa izan. Gerora, beste planteamendu bat egin genuen; osasun zentroetako familia medikuei eskatzea haiek lan hori burutu dezatela modu koordinatuan. Baina, hor, bi oztopo aurkitu genituen: lehena, apenas konta dezakegula mediku horiekin eta, bigarrena, nahiz eta mediku batzuk prest egon, beren lanpostua kolokan jar dezaketela agintarien mehatxuen ondorioz (datu medikoak baimen barik erabiltzeagatik, kode deontologikoak ez betetzeagatik, protokoloen dogmak saihesteagatik eta abarrengatik). Sistemak oso ondo lotuta dauka dena.
Beraz, bide honetatik jarraituz gero, etorkizuneko osasungintza Adimen Artifizialean zentralizatua eta interes jakin batzuen inguruko ezagutzan oinarritua izango da, haiek izango dutelako “egiaren” jabetza, eta gaixook bezero izaten jarraituko dugu, orain garena baino are gehiago.
