Altxor beltzaren bila
Begietara begira-begira geratu zait behi gaztea. Kuadrillan dira hausnarrean, belarra jan eta jan, mendiz inguraturiko zelai gozoan. “Haragitarako beren burua prestatzen” pentsatu dut, itsuski… “Ba ni barauan naiz, laugarren eguna dut deus ere jan gabe!” esan diot, harro. Halaxe atera zait barru-barrutik. Barre murria egin didala (atera zaiola) sentitu dut… Eta burua jaitsi du, muttur umela belar gozora hurbilduz. “Ez du gupidarik!”, nik nire baitan… Paseoan jarraitu dut bidean aurrera, eta burua atzera begira hasi zait…
Bigarren baraua dut oraingoa, biak ere Independenteako kideekin batera. Helburu nagusi bat nuen lehen aldi hartan; barruan traban sentitzen nituen toxinak kanporatu behar nituen gorputzetik. (Euskaldun jatorren moduan), parrandatxua gustoko izan dut beti, eta bizitza azkarrak dakartzan otordu prefabrikatuen kalteak gehituz gero, hilabeteak ziren mintzak lizunduak sentitzen nituela. Sei egun behar izan omen zituen J. Goikoak mundua eraikitzeko, eta horiexek izaten ditugu guk ere barauero, gure barrua garbitzeko; zazpigarrenean batak atsedena eta besteok mokadutxoa!
Eraiki Osasuna eta Askatasunaren aldeko Euskal komunitate Independentea dio baserriko bigarren solairuko kartelak. Elosuko muinean, elizaren bazterreko etxetzarrean, bertan igarotzen dugu astea barau-kideok. Ganbara ere ederra du, zabala eta teilatu azpiko habe zahar eta sendoak bistan. Behean, berriz, sukaldea, jangela eta sutondo goxo bat, gaueko tertulia gozagarrien kabi; kanpoan zelai zabala, eguzkitan tripaz gora egoteko; izan ere, gure tripek badute “zer esana” egun hauetan…
Bigarren solairu hori, ordea, espazio berezia da denontzat; hor hartzen du egunak bere itxura. Goizero bertan bildu eta eguna nola osatu erabakitzen da modu ireki eta sortzailean. Batak txi-kung saioak eskaini ditu nahi duenarentzat, dantza saioa besteak, kantua, mendi-buelta basoko landare jangarriak ezagutuz, euskararen inguruko gogoeta hurrenak, irrintzi edo txalaparta ikastaroa ondokoak eta, hala, beste hainbat…. Ordutegi batean kokatzen dira proposamen guztiak eta, bat-batean, egunak ekimen ederrak eskaintzen dizkigu denoi. Norberaren unean uneko gogo eta indarren arabera, sartu-atera ibiltzen gara batetik bestera, tximeleten edo erleen antzera. Sormenerako unea da.
Baina, hau gerta dadin, badago oso garrantzitsua den elementu bat: Gune Irekia izena du. Luze joko luke azalpen egoki batek, baina, laburbilduz, gizatalde batek edozein esparrutan ahalik eta eraginkorren eta horizontalen funtzionatzeko sistema berritzailea da, nahiz eta aspaldikoa izan. Afrikako herrixka batean ikusitakoak inspiratuta sortu zuen metodologia hau Harrison Owenek 80ko hamarkadaren hasieran, eta berak moldatu zuen gaur egun den horretara. Ez da sistema asanblearioa, haratago doa, eta batzuen iritziak besteenaren gainetik ipintzea galarazten du. Egoak ez du lekurik Gune Irekian. Eta hor sortzen da, hor egosten, alkimia; bestearen begirunetik. Bakoitzak bere onena eskaini nahi die gainerakoei, eta hori ez da beste askotan gertatzen. Harremanak ere beste modu batean josten doaz, eta, konturatzerako, hasierako norberaren helburuak betetzeak zuen adinako garrantzia hartzen du, edo gehiago, familia berri honetan sortzen den indarrak.
Halaxe gertatu zait niri behintzat azken baraualdi honetan. Hasiera batean helburu argia nuen nik aurtengorako ere: “Altxor beltzaren bila” abiatu eta “hustuketa” gauzatzea. Honek bere azalpen laburra behar du, altxorrarena ulertuko bada. Aurreko baraualdia 10 egunetara luzatzea erabaki nuen neure borondatez, etxera bueltan baraua mantentzeak duen zailtasunarekin. Kideren batek aipatua zuen, edo hala jaso nuen nik, barauaren hamargarren egunean gertatu ohi zela Altxor beltzaren erditze moduko bat; forma sendoa zuen kanporatutakoak eta bertan jausten ziren, hesteetan barrena, urtetan gorputzean pilatutako toxinak eta gainerako galipotak… Eta bai, aitortuko dut, hala gertatu zen, hamargarrena zen eta, deskribapen zehatzetan sartu gabe, altxor handienek sortzen duten lilura eta irribarrea sortu zizkidan!
Aurten ere asmo berbera dut, hamargarrenera iritsi eta txarrak bota izanaren sentsazioaz gozatzea. Zazpigarren eguna ere iritsi berri zaigu ezustean, eta aurretik ditut nire kabuz egin beharreko hirurak. Azken besarkaden emozioetan garela, une horretan bertan jabetu naiz zein den benetako altxorra; hustuketa bezainbestekoa da barruak asebete ditugunaren sentsazioa. Astean zehar entzun, ikasi, ikusi, usaindu eta dantzatutakoak egin naute, jada, Independenteago.
P.d.: Aurtengoan ere hamargarrenean Altxor beltza aurkitu dudan edo ez, datorren urteko barauean azalduko dut, nahi duenarentzat detaile eta guzti.
2025eko uztailean idatzia
EMAN IZENA – 2026 Baraualdia Uztailak 20-26 + Uzt. 20-Abu. 2
