Azken asteotan bideo ugari zabaldu dira, Donald Trumpek bultzatutako ICE (AEBko Immigrazioa eta Aduanak Kontrolatzeko Zerbitzuak) talde militarizatuko agenteen igurukoak. Adin eta egoera guztietako etorkinen aurkako indarkeria neurrigabe eta muturrekoa erabiliz eta jazarriz ikusi dira hor agente horiek. Irudiak ez dira isolatuak, ezta anekdotikoak ere. Estatu Batuetan eta Estatu Batuetatik kanpo alarma guztiak piztu dituen errepresio igoera baten parte dira.
Testuinguru horretan, gertaera bereziki esanguratsu bat gertatu da: Black Panther Party for Self-Defense delakoaren berpiztea Estatu Batuetan, zehazki Filadelfian. Trumpen administrazioak herrialdeko hainbat hiritan agente federalen presentzia handitzen duen bitartean, hirurogeiko hamarkadako Black Panther mugimenduaren oinordeko zuzen gisa identifikatzen den talde batek jarduera publikoa areagotu du hiri horretan. Taldekideek adierazi dutenez, oraindik ere bizirik dauden jatorrizko alderdiko kide ohiek entrenatu dituzte, eta jarraitutasun politiko eta historiko hori argi eta garbi aldarrikatzen dute.
Ziurtatu dute armak modu erabat legalean daramatzatela eta haien presentzia manifestariak babesteko beharraren ondorio dela
Haietako batzuk armatuta joan ziren Filadelfiako City Hall aurrean egindako protestara, militar estiloko ekipamenduarekin. Ziurtatu dute armak modu erabat legalean daramatzatela eta haien presentzia manifestariak babesteko beharraren ondorio dela, bai Trumpen administrazioari bai ICEri egozten dioten indarkeriaren aurrean. Bereziki azpimarratzen dute erabaki hori Renee Good emakume zuri ez-etorkinaren erailketaren ondoren hartu dela. Emakume horrek giza eskubideak defendatzen zituen, eta Minneapolisen hil zuen ICEko agente batek. Gertaera hori detonagailu emozional eta politikoa izan da.
Black Panther taldeak, manifestazioetan armatuta joateaz gain, programa komunitarioak garatzen ditu astero, hala nola janaria doan banatzea Filadelfia iparraldean, Pantera Beltzek autodefentsa eta gizarte-lana uztartzeko duten tradizio historikoari jarraituz. Horrela dio Philadelphia Enquirer egunkariak.
Edozeinek armak eraman ditzakeen herrialde batean, zer espero zen gertatzea? Indarkeria ez da gutxitzen; kontrara, egunetik egunera handiagoa da. Munduko beste edozein herrialde ustez demokratikotan, inori ez litzaioke burutik pasatuko manifestazio batera armaturik joatea. AEBn, ordea, armamentuaren normalizazioa paisaiaren parte da. Beldurra benetakoa da, horrek ez baitu berehalako gerra zibil baten arriskua bakarrik adierazten, baizik eta potentzial eta irismen globaleko gatazka batena.
Pantera Beltzetara itzuliz, armak jendaurrean eramateko AEBko zuzenbide konstituzionala erabiltzen dute argudio gisa, manifestari eta komunitate ahulak babesteko. Eskoletan gosariak emateko eta komunitate-laguntzako programak mantentzen dituzte. Ironia izugarria da: hamarkada askotan diktadurak esportatu zituen herrialdea dinamika autoritario argi batean harrapatuta dago orain. Trump eta bere gobernua oinarrizko eskubideak murrizten eta gizartea bere biziraupenaren mugara bultzatzen ari dira.
Ahotsa altxatzeko unea da, zuriek zein beltzek
Ea hau guztia azkenean herritarren onerako den. Ea gutxiengo gehiagok bat egiten duten horrelako mugimenduekin; horrela ez legoke haiek zapaltzen dituen sistemarik. Ahotsa altxatzeko unea da, zuriek zein beltzek. Duela mende batzuk, askatasunaren alde borroka egin zen, eta, agian, iritsi da garaia Estatu Batuetan bizitzeko eta ibiltzeko oinarrizko eskubidearen alde borrokatzeko. Ultraeskuina eta gutxiengo ikusezin edo hilak nahi dituzten diktadoreak nonahi daude, ez AEBn bakarrik.
Ez du balio aieneetan ezkutatzeak, ezta “maitatu zeure burua eta kito” esateak ere. Ez, berriz ere, beti bezala, borrokatzea tokatzen da. Ez dago aitzakiarik.
Hedabideen eta adierazpen askatasunaren aurkako erasoak areagotu ditu Trumpek, Charlie Kirken hilketaren ostean. Jimmy Kimmelen programa bertan behera uzteko Gobernuaren presioa gehitu behar zaie kazetarien aurkako mehatxuei, ezkerreko taldeen jazarpenari eta hedabide kritikoei lizentziak kentzeko saiakerei. Trumpek bertan behera utzi du, praktikan, adierazpen askatasuna.
Presioak daude kate pribatuek aurkezle kritikoak kalera ditzaten eta The New York Timesen aurkako milioi askoko salaketa jartzeko; Estatu Batuek adierazpen askatasunerako eskubidearen beilatokia antolatu dute. Bere burua bi mende baino gehiagoz “ideia libreen merkatuaren” txapeldun izendatu zuen herrialdea bere demokrazia desegiten ari da.
Trumpen lezioak, Javier Milei edo Nayib Bukele bezalako buruzagi ultraeskuindarrek imitatua, agerian uzten du plataforma digitalen ugalketak ere ez duela diskurtso publikoaren kontrol zorrotza eragozten. Estatu Batuetan, kazetari, lider sozial eta politikoen aurkako erasoak deportazioak, zentsura zuzena eta agenda informatiboa moldatzeko aparatu estatalaren erabilera biltzen ditu.
Duela hilabete batzuk, ABCk, Disneyren jabetzakoak, Jimmy Kimmel kanporatu zuen, Brendan Carr FCCko zuzendariak mehatxu egin ondoren hori emititzen zuen edozein kanali lizentziak baliogabetzearekin. Charlie Kirken hilketari buruzko Kimmelen editorialak haserretu egin zuen Trump. Negoziazioen ondoren, Kimmel lanera itzuliko da, baina kate kontserbadore askok ez dute jada bere programa emango. Uztailean, CBSk, Paramount Skydance-ren jabetzakoak, iragarri zuen Stephen Colberten programa 2026ko maiatzean amaituko zela, presidenteari eragozpenik ez sortzeko. Beste hedabide batzuek, Jeff Bezosen jabetzakoa den The Washington Postek adibidez, beren burua autozentsuratzen dute. Karen Attiah zutabegilea kaleratu zuten arrazakeriari eta armen kontrolari buruzko azterketa argitaratu ondoren.
Bien bitartean, Minnesotak eta Illinoisek Trumpen Gobernua auzitara eraman dute immigrazio operazioengatik. Gobernadoreek taktika bortitzak, militarizatuak eta konstituzioaren aurkakoak salatzen dituzte. Giza eskubideen aldeko aktibista zen Renée Gooden hilketa indiskriminatuak protestak eragin ditu herrialde osoan. Mobilizazioei erantzuteko, 2.000 agente federal baino gehiago zabaldu zituzten Minneapolisen, polizia lokalaren agente kopurua baino gehiago. Aparteko lanordu estretan eta erakundeen kaosean, kostua bi milioi dolarretik gorakoa da.
giza konponbideak bultzatu behar dira, giza eskubideen babespean, etorkinentzako zein bertakoentzako konponbideak bilatuko dituztenak
ICEko agenteen hedatze masiboak beldurra sortu du eta aurrekaririk gabeko krisi politikoa piztu du. Amerikako Estatu Batuetan gertatzen dena jada ez da anomalia bat. Ohartarazpen bat da.
Eta honela dio gure atsotitzak: Sua datxekonean auzoko etxeari, gogoa emak eureari. Horregatik, hemen ere bada garaia, Euskal Herrian, edozein diskurtso xenofoboren aurka egiteko, immigrazio masiboaren eta horrek dakartzan arazoen konponbide gisa etorkinak kanporatzea eskatzen duen edozein diskurtsoren aurka egiteko, poliziaren presentzia handiagoa eta errepresio handiagoa eskatzen duten diskurtsoen aurka egiteko. Azken batean, giza konponbideak bultzatu behar dira, giza eskubideen babespean, etorkinentzako zein bertakoentzako konponbideak bilatuko dituztenak. Ikusten ari garelako nora garamatzan xenofobiak eta eskuin muturreko populismoak: faxismora eta kontrol sozialera eta errepresio eta zentsura mota guztietara. Jakinaren gainean gaude. Eta, berriro ere, Martin Niemöllerren hitzak neurri-neurrikoak dira, nire aurreko argitalpenean idatzi nuenez. Pentsa dezagun buruarekin, beraz.
