70eko hamarkadako sindikalistok euskal langile mugimenduaren une goren historikoa ezagutu genuen. Nehoiz ez zuen langile klaseak hainbesteko lorpenik lortu: greba arrakastatsuak, kontratu finkoak, soldata eguneratzeak… Familia bat soldata batez mantentzen zen eta 10 urte baino guttiagoan pisu berri bat eskuratu ahal zen. Emakumearen etxeko lanak familiaren ekonomiari eta aitona-amonen zaintzari eusten zien, zaharren ondarea familian atxikiz. Ergo, merkatuan ordaindu gabea bazen ere, arras produktiboa zen. Gerra Hotza deiturikoak, sobietarrekiko eta iraultzekiko beldurrak, ahalbidetu zuten sindikalismo boteretsu hura eta ongizate-gizartea. Zerumugan, Che Guevararen izarra, mundu mailako sozialismoa eta herrien independentzia.
Ekuazio hartan zerbait falta zen, hots, emakumeek unibertsitatean ikasteko eskubidea, lan-munduan sartzea, independentzia ekonomikoa… Eta horretan geunden 1989an Berlingo harresia erori zelarik. Kapitalismoaren garaipen globala izan zen, eta anaia sobietar beldurgarriari esker erauziak genizkion gainbalioak berreskuratzen hasi zen hura.
Eta bat-batean, sistema bera “feminista” bilakatu zen: emakume guzti-guztiek lan-merkatura joan behar zuten zortzi orduz. Lehen migrazio-mugimendu erraldoia izan zen hori, txalotu genuena baina bere tranpa zeukana eta familia-unitate hura desorekatu zuena. Urte guttiren buruan, pisu bera erosteko bi soldata eta hipoteka-urteen hirukoitza behar ziren. Gaur egun, nire fundizio zaharreko langileek 70eko hamarkadan kobratzen genuenaren erdia kobratzen dute. Sindikalismo mundutik nehork ez zuen beste irtenbiderik planteatu: bietako batek bakarrik lan egitea; edo lanaldi erdia bakoitzak; edo etxeko lanak ordaintzea; edo, Suediako feministek eskatzen zuten bezala, emakumeak fabriketara gizonak sukaldeetara adina sartzea.
Deus erran gabe irentsi genuen aukerarik makurrena eta, areago, konkista sozialatzat txalotu genuen
Deus erran gabe irentsi genuen aukerarik makurrena eta, areago, konkista sozialatzat txalotu genuen. Lanaldia bikoiztu genuen erosteko ahalmen beragatik; emakumeari zama gehiago gehitu genion eta aberatsak aberatsago egin genituen. Egun, gazteek gurasoek izan zutena baino etorkizun okerragoa dute. Bakarrik bizi den jendea ugaritu egiten da, bankuek eta tramankulu-saltzaileek soilik etekina ateratzen dioten “askatasunarekin”. Gizarte likidoa da, kontsumitzaile eta langile prekarizatuak baino behar ez dituena. Solidario izatea, familia, tribua, tradizioa, sindikatua edota nazioa indartzen duen egitura oro suntsitu egin behar da; jende bakartia, etniarik, aberririk, sustrai historikorik eta memoriarik ez duten pertsonen hiritartasun globala erdiesteko.
Laneko, etxeko eta ingurumeneko estutasunaren aurrean, euskal emakumezkoek uko egiten diote amatasunari. Seme-alabarik izan nahi ez duten gazteen kopuruak gora egiten du, eta nehork ez du erraten hori ez dela askatasunaren erakusgarri, gaixotasun sozial bat baizik, masiboki beren buruaz beste egiten duten baleen antzera. Jadanik Europako jaiotza-tasarik txikienetakoa dugu. Ezagutu dugun Euskal Herria desagertuz doa. Ikastolak itxiko ditugu, “aniztasun kulturala” irabazteko. Gure emakumeek “guk erditu, geuk erabakitzen dugu” aldarrikatzen dute, baina hori utopia besterik ez da. Azken minutuan erabakiko dute preserbatiboa erabiltzea ala ez, baina ordurako dena erabaki dute Bankuak, hipotekak, patroiak, kontziliatzeko ezintasunak, laguntza faltak. Jaiotza tasaren hondoratzea ez da bikoteen erabaki aske baten ondorio, geure buruari saldu nahi diogun bezala, baizik eta munduko tramoiaren jabeek jartzen dizkiguten kondoien ondorioa.
Azken minutuan erabakiko dute preserbatiboa erabiltzea ala ez, baina ordurako dena erabaki dute Bankuak, hipotekak, patroiak
Baina Anaia Handiak xisteratik untxiak ateratzen jarraitzen du: Ez al dela haurtxorik sortzen? Lasai! Hale hop! Eta bat-batean, hedabide guztiek emigrazio masiboaren abantaila handiak goraipatzen dizkigute. Eskulan merkea erruz, indarrez lapurturikoa euren jatorrizko herrialdeak espoliatu ostean, esklaboen salerosketa zaharraren bertsio modernoa. Confebask patronalak emigrazio masibo hori eskatzen du, eta nehork ez dio zalantzan jarri zer nolako “garapena” planteatzen duten, ezta horrek euskal herriarentzat izan ditzakeen ondorioak ere, globalizazioaren itsasoan hain txalupa txipia izanik. Gobernuek eta komunikabideek bidea errazten dute. Eta zergatik Mediterraneoa blindatzeko era anker hori, %95 legez baldin badator jada? Ziurrenik, PSOEren eta Marokoko satrapiaren arteko akordio sekretuek beste klausula batzuk zituzten, sahararrak saltzeaz gain. 2022 urtean, Pedro Sanchezek eta Joe Bidenek Washingtonen negoziatu zuten hona bideratzea AEBtako mugan pilatzen diren emigranteak eta Euskal Herrian inork ez zuen ahotsa goratu — inork ez — gure migrazio politika erabakitzeko haiek nortzuk ziren galdetzeko. Onkeriak jota daudenek eta zenbait GKEk txalo egiten dute eta “nahi beste etor daitezela” erraten dute (mega-aberatsek nahi beste, gehitu beharko lukete). Sasiezkerra, eskuina eta Confebask, bankariak, Espainia eta AEB, guztiak ados. ¡Qué país, Mikelarena!
Orain arte uste genuen esklaboaren defentsak esklabotza abolitzera behartzen zuela; langabetuari laguntzeak langabeziari aurre egitea ere bazekarrela, eta gaixoa sendatzea ezin zela gaixotasuna desagerraraztetik bereizi. Baina, gaur egun, erraten baduzu emigranteentzako laguntza eta elkartasunak (nork ukatu Euskal Herrian?) eliteek eragiten duten emigrazio masiboaren aurkako borrokarekin batera joan behar duela, ez dira faltako progreak, kapitalaren kantzerbero berriak, lepora jauzi egingo dizutenak.
Sasiezkerrak, azken batean, ez daki horretaz guztiaz eztabaidatzen besteok matxista, xenofobo, espezista, Putinzale, terraplanista eta neofaxista gisa kalifikatu gabe
Horixe da guay progresia, progresia otzana, Covid izurriteak iraun zuen bitartean munduko eliteak agindutakoa txintik esan gabe bete zuena. Ezker epela, oraindik argi ez duena inperialismo yankia eta bere txakurra NATO garaitu egin behar direla, bai Iranen, bai Ukrainan, bai Venezuelan eta bai planeta osoan, mundu multipolar bat nahi badugu, non pobreek eta herriek nolabaiteko maniobra-tartea izango dugun. Sasiezkerrak, azken batean, ez daki horretaz guztiaz eztabaidatzen besteok matxista, xenofobo, espezista, Putinzale, terraplanista eta neofaxista gisa kalifikatu gabe. Hain zuzen gu, 70eko hamarkadako borroka sindikal haietan osaba Marxengandik ikasi genuen leloa oraino errepikatzen dugunok, hau da: “Ideologia nagusia klase menderatzailearen ideologia da”. Edo jadanik ez da horrela?
