Berdintasuna

Lorentza Gabikak argi utzi zien epaileei euskal emazteek ez zutela tratu txarrik jasateko ohiturarik

Zortzi urtez luzez egurtu zuen eta hiltzeko mehatxua egin zion senarrak, Lorentzak errebolberra hartu eta tiro egin zion arte. Epaileek errugabea zela deliberatu zuten.

6

Joseba Aurkenerena Barandiaran

Irakaslea eta euskal idazlea. Urruña

Lorentza Gabikaren epaiketa

XVI. mendetik aitzina, milaka eta milaka izan ziren Ameriketara bizimodu hobe baten bila joan ziren euskaldunak. Jakin badakigu hainbat eta hainbat herri gazterik gabe gelditu zirela. Gehienbat mutilak ziren joaten zirenak, baina baita neskak ere. Hauetako ainitz joan aitzinetik ezkonduak ziren, baina ainitz izan ziren, gerora, lehenago joandako senargaiekin Ameriketan ezkondu zirenak ere. Horietako bat izan zen Lorentza Gabika, 1909an Joan Kalzakortarekin ezkondua zena eta Idahoko Nampa herrian bizi zena.

Iduriz, senarraren jarrera ez zen zuzena, eta tratu txarrak ematen zizkion Lorentzari. Eta horrela zortzi urte luzez. Hori ez zen oso ohikoa Ameriketako euskal familietan. Ordurako hiru seme zituzten. 1917ko uztailaren 8an, senarrak sei tiroko errebolberra kargatu zuen eta emazteari erran omen zion 24 ordu zituela etxetik alde egiteko, bestela, hil eginen zuela. Horren ondotik etxetik atera zen arma ohearen aitzineko zolan utziz. Arratseko 8etan, etxera itzuli zenean, emaztea egurtu zuen, lurrera botaz. Momentu horretan Lorentzak errebolberra hartu eta senarrari tiro egin zion. Joan Kalzakortak bertan eman zuen azken hatsa.

Berehala epaiketa egin zioten Lorentza Gabikari, baina euskaraz bakarrik zekienez, Boiseko Frantzes Jaio euskalduna jarri zuten itzultzaile gisa. Lorentzak bere defentsan erran zuen senarrak maitale bat zuela eta horregatik etxetik bidali nahi zuela. Gainera, uztailaren 8 hartan, emaztea, hiru semeak eta haiekin batera bizi zen Jon Gabika koinatu gaztea hil behar zituela agindua zuen. Lorentzak garbi utzi zien epaileei bera emazte euskalduna zela, eta euskal emakumeak ez zeudela ohituta senarraren aldetik horrelako tratu txarrak jasateko. Epaileek hori dena entzun eta gero, bildu eta hamabi minutu hizketan pasatu ondoren, Lorentza Gabika errugabea zela deliberatu zuten, bere burua defendatzen eta euskal usadioei jarraituz hil zuelako senarra. Lorentza Gabikak Nampa herrian jarraitu zuen bizitzen bere hiru semeekin batera.

XX. mende hasierako euskal jaia euskaldun-amerikarren artean.

Nahi baduzu, Independenteak aurrera egin dezan lagundu dezakezu. Idatziz, itzuliz, janariz, irudigintzan, bideogintzan, bertsotan, diseinuan, informatikan, psikologia klinikoan, abokatutzan edo diruz ere bai. Ziberjazarpenari aurre! INDEPENDENTEA LAGUNDU >

Honen harira

6 erantzun “Lorentza Gabikak argi utzi zien epaileei euskal emazteek ez zutela tratu txarrik jasateko ohiturarik” bidalketan

  1. Aupa Karlo, ziur aski ni ez nauzu egokiena horrelako erantzuna emateko, baina nik idatziko banu, matrilinearitatea edo ama-lerroko filiazioa jarriko nuke.
    Adeitasunez.
    Joseba

  2. Kaixo lagunak. Nire ekarpenak balio badizue, nik Josebaren ildo horri heltzen diot, esaterako: ama-lerroko familia, ama-ardatzeko komunitatea… (familia matrilineal, comunidad matrifocal…). Hortik eratorri abstraktu orokorrak ateratzea ere ez da zaila: ama-lerro(ko)tasuna, ama-arda(t)z(eko)tasuna… Gure kulturaren erroak ulertzeko ezinbesteko kontzeptuak eta gure hizkuntzan ere euren hitzak behar dituztenak 😉

Utzi iruzkina, izen eta abizenez

Azken artikuluak