M.A. Matak El Diario Vascon idatzitako artikuluari erantzunez
Duela gutxi, Miguel Ángel Matak artikulu bat idatzi zuen El Diario Vasco egunkarian: “Erraustegiak % 72 murrizten ditu gas kutsagarriak zabortegiekiko” izenburua jarri zion. Hausnarketa batzuk egingo ditut, baina hasi aurretik argitu nahi dut erraustegiak prentsa txarra duela, eta hori ez dela estigmatizazio bat, M. A. Matak dioen bezala, talde jakin batzuen gauza, datu kontua baizik.
Nire ustez, eta aipatu artikuluaren egileak egiten ez duen bezala, egungo erraustegiak eta lehengo zabortegiek egiten zituzten gas-isurketekin konparazio zuzena egiteko, adierazi behar da Euskal Autonomia Erkidegoan ez dela bete 1999ko Europako zuzentaraua, hondakinen lehen tratamendua egitera behartzen zuena. Ildo horretatik, eta erraustegiek erretako hondakin tona bakoitzeko airera tona bat CO2 isurtzen dutela jakinda, agerian geratzen da gehiegizko kutsadura dagoela airean. Horretan, GuraSOS elkarteak prestatu zuen plan alternatiboa aipatu behar dela uste dut, eta Gipuzkoako Aldundiak ez zuela entzun nahi izan, hain zuzen, CO2 isuriak ia zerora murrizten zituelako.
Horretaz guztiaz gain, erraustegiaren enpresa emakidadunak berak (Ekondakin) kontratatutako ingeniaritzek emandako datuak ditugu. Ekondakin-ek kontratatutako enpresa horiek Idom eta To Watch dira; bigarren hori Europan zortzi erraustegi kontrolatzen dituen fundazio bat da. Bi erakunde horiek bildutako datuengatik, badakigu erraustegiaren inguruko metal astunak, dioxinak eta furanoak nabarmen hazi direla, bai lurzoruan, bai azaleko eta lurpeko uretan. Horri erraustegiaren inguruan aurkitutako beste substantzia kutsatzaileak gehitu behar zaizkio. PCB (Poliklorobifenilo), Pfas (substantzia perfluoroalokatuak), gorputzean metatzen direnak, edo PTH eta PAH hidrokarburoak.
Bere artikuluan aurrerago, Miguel Ángel Matak erraustegiak hondakinetatik sortzen duen energiari buruz hitz egiten du. Atal horretan, argi izan behar da elektrizitatea ekoizteko errausketarekin lortutako eraginkortasun energetikoa % 20-30ekoa dela, eta objektuak birziklatuz edo berrerabiliz lortutakoa, berriz, % 70 ingurukoa. Hala ere, hondakinen berrerabilera eta birziklapena modu eraginkorrean eta hondakinak ondo bereiziz egin behar dira, eta hori ez da egiten: Donostian % 41,33, Bidasoako eskualdean % 50,96 eta Debagoienean % 51,31 dira datuak. Bestalde, hori eragin duen arrazoi bakarra ez bada ere, ez nau harritzen Donostian hondakinen bilketan 2025ean izan duten ordainagiriaren igoerak; izan ere, lau kideko familia batentzat % 26,54ko igoerarekin, urtean 210 euro ordaintzetik 266 euro ordaintzera igaro daitezke.
Beraz, aipatutako hiru lekuetan hondakinak behar bezala bereizteko beharrezko neurriak hartzeaz gain,”beharrezkoa da Zubietako erraustegiko gasak neurtzeko datuen ikerketa sakona egitea”. “Ikerketa hau funtsezkoa da instalazioak substantzia arriskutsuen emisioak ezabatzeko edo gutxienez murrizteko legezko betebeharrak betetzen dituen jakiteko”.
