Norbanakoa eta komunitatea

Egoismoaz

Ez dakit egoista, baina behintzat nartzisista deritzot ezberdin pentsatze hutsagatik beste bati “egoista” deitzeari, norbere ikuskera proiektatzen duelako bestearengan, harenari entzungor eginez.

7

Oier Iruretagoiena

Oier Iruretagoiena. Artista. Bilbon

Uste dut umetatik jaso dudala mezu subliminal hau gizartetik: erraza eta berezkoa da norbere burua maitatzea, eta gainontzekoak maitatzea da zailena eta ohoragarriena. Esperientziak erorarazi du gero sinplekeria hori. Ez da erraza norbere burua maitatzea, autoboikota ez da jokabide arraroa, eta norberarekiko eta besteekiko maitasuna ez dira kontrajarriak, banaezinak baizik. Autoestimu osasuntsurik gabe ezin dugu besteekiko harreman osasuntsurik izan. Hala adierazi zuen Erich Frommek: «Gizabanako egoistak ez du bere burua askorik maite, baizik eta oso gutxi; egia esan, gorroto du bere burua». Errespetua da maitasunaren ezaugarrietako bat, eta gainontzekoei zor diegun hein berean zor diogu errespetua geure buruari ere.

Ideia horrekin lotu daitezke hemen [Berria egunkarian] aurrez idatzi ditudan artikulu batzuk ere. 2020ko urrian nioen —beste hitz batzuekin esanda—, antzua dela artista publikoaren gustua egiten saiatzea; antzua bai artistarentzat eta bai publikoarentzat. Hala egindako lan bat gustagarri gerta liteke azaleko geruza batean, baina ez dio inori ekarpen aberasgarririk egingo. Gero, lagunen garrantziaz ere jardun nuen iazko azaroan, baina ez norbera komunitatean disolbatzearen zentzuan; hain justu ere kontrara: norbera garatzeko laguntza da komunitatea, eta aldi berean, norbanakook osatzen dugu komunitatea. Uste dut, artearen praktikaz esandako hauek aplika daitezkeela bizitzaren praktikara ere.

Azkenaldian asko erabili dira gizartean egoismo eta elkartasun hitzak. Izan ere, batzuek egoistatzat jo izan dituzte COVID-19aren aurkako txertorik hartu ez dutenak. Hala islatu zuen Amets Arzallusek abenduaren 26an Asteasun botatako bertsoan: «Ni adibidez batere [txertorik] gabe etorri naiz gaur suabe/ Eta ez esan neri egoismo eta insolidaridade». Ez nator ni txertoaren alde edo kontra egitera, eta ezta biologo edo mediku batentzakoak izan daitezkeenez hitz egitera ere, baina bai egoismoa eta elkartasuna zer izan daitezkeen aztertzera.

Uste dut badirela egoistatzat har daitezkeen beste jokabide batzuk. Adibidez, xantaia.

Esan izan da, txertoa hartu dutenen txertoak, babestu egiten dituela batere hartu ez duten pertsonak ere, eta horregatik, elkartasun ekintza bat burutu dutela txertatuek. Baina pentsa liteke ez txertatuetako askok behintzat bestelako ikuskera dutela, eta ez dutela opari bat jaso dutenik uste. Pentsatuko balute, adibidez, txertoa jartzearen arriskuak —albo-kalteak— saihestuz, besteen txertoetatik onura jaso dutela, zilegi litzateke egoista deitzea, baina ez dirudi gertatzen dena halakoa denik. Ez bederen nik ezagutzen ditudanen kasuan. Beraz, ez da egoismoa, soilik ikuskera ezberdina baizik, eta uste dut badirela egoistatzat har daitezkeen beste jokabide batzuk. Adibidez, xantaia, bestea norbere interesen arabera manipulatu nahi duenez gero. Eta xantaia da jarrera hau: «Nik zugatik hau —eskatu ez didazun hau— egin dudanez, egizu zuk ere». Xantaia da txertorik hartu ezik leku edo ekintza batzuetarako sarrera galaraztea ere. Eta ez dakit egoista, baina behintzat nartzisista deritzot ezberdin pentsatze hutsagatik beste bati egoista deitzeari, norbere ikuskera proiektatzen duelako bestearengan, harenari entzungor eginez —eta berdin gertatzen da azkenaldian erabili diren beste adjektibo gutxiesle eta homogeneizatzaileekin ere, datozen ikuspuntutik datozela—. Laburbilduz, txertoa jarri ez duenari egoista deitzeko oinarririk ez dago, txertorik hartu ez duen horrek inori xantaiarik edo antzekorik egiten ez badio, eta besteen txertoak onura egiten dionik edo bere erabakiak ondokoari kalte egiten dionik uste ez badu. Maitasunezko keinua litzateke iritzi ezberdinekoen artean errespetuz hitz egitea, mundu hau ez delako egia bakarrarekin esplikatzen.

Erantzukizunez burutzen da elkartasun ekintza bat, erabakitzeko libre izanda.

Beste zerbait ere esan nahiko nuke. Askatasuna vs elkartasuna izeneko iritzi artikulua argitaratu zuen Juan Luis Zabalak egunkari honetako [Berria-ko] Ekografiak atalean, iazko urtarrilaren 28an —txertaketa kanpaina hasi eta gutxira beraz, baina ez zehazki horri buruz—. Ia hedabide guztietan zentsura egon dela zioen, beraiek hala nahi gabe negazionista deitzen dietenen ahotsak isilaraziz. Askatasun murrizketa hori argudio sendoz defendatu behar dela zioen, zalantzak ere erakusten zituen arren. Kontrajarrita aurkezten zituen elkartasuna eta askatasuna, eta bere ustez, zilegi litzateke askatasuna murriztea, kalteberenekiko elkartasunez. Baina nik, honetan ere, biak banaezinak direla esango dut. Erantzukizunez burutzen da elkartasun ekintza bat, erabakitzeko libre izanda, eta horretarako baldintzetan sartzen dut dagoen informazio guztia eskura izatea. Zabalak defendatu duenak umetu egiten ditu komunikabideen ikus-entzule eta irakurleak, eta euren kabuz, bata eta bestea entzunda, iritzi egoki batera iristeko gaitasuna ukatzen die.

Beharbada ez da bidezkoa duela urtebete baino gehiagoko iritzi bat kritikatzea, testuinguru hain aldakorrean gabiltzanean. Baina ez da erraza zentsura egon dela garbi onartzen eta hura defendatzen duten ahotsak topatzea, eta halako bat nahi nuen, pisu gehiago ematen diolako baieztapenari. Berarekin ados ez egonda ere, eskertzekoa iruditzen zait argitasuna, gertaerak mahai gainean modu gardenagoan jartzen laguntzen duelako.

Estreinakoz Berrian argitaratuta 2022ko martxoaren 13an.

Nahi baduzu, Independenteak aurrera egin dezan lagundu dezakezu. Idatziz, itzuliz, janariz, irudigintzan, bideogintzan, bertsotan, diseinuan, informatikan, psikologia klinikoan, abokatutzan edo diruz ere bai. Ziberjazarpenari aurre! INDEPENDENTEA LAGUNDU >

Honen harira

7 erantzun “Egoismoaz” bidalketan

  1. Oso idatzi esanguratsua, Oier, eskerrik asko!

    Hezigarria, irizpideak argitzen laguntzen diguna.
    Labur, zuretik argigarri izan zaizkidanak:

    Autoestimu osasuntsurik gabe ezin osasuntsu maita. Egoistak bere burua gorroto.
    Errespetua, gainontzekoeiko heinean geuri be zor.
    Txertobakoa, beste iritzi bat izanez, solidario. Maitasunezkoa, iritzi ezberdinekoen artean errespetuz hitz.
    Munduak egia ugari.
    Elkartasuna eta askatasuna banaezinak.

    Kurios naiz, Juan Luis Zabalaren testu horrek ze elkarrizketa ekarri zuen? Edozein idatzitan, ondorengo elkarrizketa izaten zait-eta interesagarriena! Independenteko artikuluetan iruzkindegia dut maite, biziki!

  2. Errazoibide bat egiazkoa izan daiten premisek egiazkoak izan behar dabe, bestela ondorioa beti faltsua izango da. Lehenengo pentsau egin behar da txertoa zertarako da?

  3. inor “EGOISTATZAT” JO baino lehen, ONDO PENTSATU BEHARRA zegok.

    Izan ere “egoista” izatea bizio handia duk. Hortaz, nik ez zioat “egoistatzat” hartzen beste inor, arrazoi sakon-sakonik gabe.
    Normalean, INDIBIDUALISTA arrot bati “barnera-bildua” deitzen zioat. Zeren eta norbaiti “indibidualista” deitzeak, beste zehaztapenik barik, Sistema Kapitalistak bultzatzen duen “indibidualismo egoistarekin” bat datorren pertsona axolabage egoistatzat jotzea esan nahi duk.

    Orain, Plandemiaren kasuaren aurrean, galdera xinple bat sasi-txertobakoei “egoista edo insolidario” deitu diguten sasi-txertatuei zuzenduta:

    Zein da egoista insolidarioago?: sasi-txertoa inokulatzea gura izan ez dugunok al gara egoistago…. edo UMEAK sasitxertaerazi dituztenek “adindun zaurigarriak” (hots, beraien burua) babestearren???

    Neronek esanen niakek ez dudala batere ondo ikusten UME eta NEBABEAK SAKRIFIKATZEA NORBERE BURUA SALBATZEARREN, prefosta!

  4. Asko gustatu zait, Oier, erabili duzun arrazoibidea.
    Josuren argudioa osatzearren: erraza da umen gaineko bortizkeria erabiltzea, txikiak dira eta “sakrifikatzea” miserable koldarra izatea da. Edozein helduri gerta dakiguke indarkeria hori erabiltzea, adultozentrismoa da. Onartzea da zaila.
    Baina jende zaharra nork/zerk akabatu zuen?

  5. nik dakidala, Adinduen Egoitzetako amama/aitonak hainbat botika alferrikako eta kaltegarri hartuarazoz eta etxekoengandiko isolatuaraziz hil ziren TRISTEZIAZ ETA ETSIAZ

  6. gainera,
    Adinekoen Egoitzak, gehienak merkatarien eskuetan egoteaz gain, oso baldintza txarretan zeuden dan-danak. Langileek urtebeteko greba egiten jardun arren (URTEBETEKO greba!), “gure” Foru Diputazioek ez zieten txakur-txikirik ere luzatu. Eta honetan… Plandemia ekarri zuten honera ere.

    Aurreko guztiagatik (botika analgesikoek eta konfinamenduaren inhumanoak etsirik zeudela), INMUNITATE-EGOERA EZIN DEPRIMITUAGOAN, sasi-txerto arriskutsu eta pozointsu hori inokulaerazi zien zahar-populazio OSOARI, kasuak banan-banan bereizi gabe…, frogatu gabeko sasi-txerto esperimentala!, hots gure zaharrek Indiar untxi haragitzat erabili zituzten… eta hori errematea izan zen, zezenei emandako PUNTILLAren pareko.

    Aiton-amonek euliak bezala erahil zituzten.

  7. Zorionak, Oier, artikulu honegatik.

    Plangintzan erabakia zegoen bezala, egoitzetan zaharrak erahil egin dituzte. Akzioz edo omisioz. Instituzionalizatutako gizakiak norbaiten ardurapean daude eta haien destinua norbait horien erabakien esku dago. Biktima errazak dira. Norbait horrek bere ekintzen gaineko ardura, berak ez jakin/uste arren, eduki badauka. Eta ordainduko dute, nola edo hala, larrutik ordainduko, hiltzaileek. Kausa eta efektuaren lege unirbertsala da.

    Entzun dut Zircovideko pailazo ezagun bat, bata txuriz jantzita aritzen diren horietakoa, komunikabideetan publikoki deklaratzen depresioak eta loezinak jota dabiltzala, “neke pandemikoagatik” publikoki diotenez. Baina susmoa dut, akaso, 2020ko martxotik hiltzen utzi duten jende guztiaren kontzientziaren zama izugarria dela daukatena.

    Egia bat eta bakarra dago. Eta perzepzio desberdin asko. Eta gure zeregina da biak, egia eta perzepzioa, alineatzea.

Utzi iruzkina

Azken artikuluak