DIRUA
Diruaz hitz egitea ez da erraza. Eguneroko bizitzan hain barneratuta daukagu, ezen ia ez dugun benetan zer den hausnartzen.
Askotan naturaren lege bat balitz bezala tratatzen dugu, grabitatearen antzeko zerbait balitz bezala. Badakigu existitzen dela, eragina duela gugan, eta pentsatzeko joera dugu betidanik horrela izan dela eta ezin dugula ezer egin hura aldatzeko.
Hala ere, dirua naturaren lege bat izatetik oso urrun dago. Akordio sozial bat da. Eta, edozein akordio sozial bezala, aldatu egin daiteke.
Diruaren definizio asko daude, baina gehien gustatzen zaidanetako batek dio obligazioak kitatzeko balio duen edozer dirutzat har daitekeela; alegia, zorrak kitatzeko balio duena da dirua.
Definizio hori bereziki interesgarria da, diruaren benetako izaera erakusten duelako: zorretik sortzen da. Zorrik existituko ez balitz, ez genuke dirurik beharko horiek kitatzeko. Azken batean, diru-zor bikotearen atzean mutualismoa dago: nik zerbait egiten dut zure alde eta zuk zerbait egiten duzu nire alde. Asko sinplifikatuz, zorra konpromisoa izango litzateke, eta dirua konpromiso hori betetzea ahalbidetzen duen tresna.
zenbat eta diru gehiago egon, orduan eta zor gehiago dago
Izan ere, gure egunerokoan erabiltzen dugun diru gehiena zorrean oinarrituta dago. Horregatik, zenbat eta diru gehiago egon, orduan eta zor gehiago dago, eta alderantziz. Beste kontu bat da nola banatzen diren bata eta bestea gizartean.
Prozesu honetan bankuek funtsezko zeregina dute. Iruditeria kolektiboan pentsatu ohi dugu herritarrok bankuan gordetzen dugun dirua maileguan ematen duten bitartekari hutsak direla. Baina errealitatea bestelakoa da. Ingalaterrako Bankuak, Erreserba Federalak edo Bundesbankek azaldu duten bezala, zirkulazioan dagoen diru gehiena bankuek eurek sortzen dute hutsetik maileguak ematean.
Oinarri nahiko sinple horren gainean finantza-egitura erraldoi bat eraiki da, eta azkenean dirua bera ardatz duen ekonomia bihurtu da gurea. Diru gehiago sortzeko gero eta zor gehiago behar duen sistema bat, eta zor gehiago sostengatzeko gero eta diru gehiago.
Sinplifikazio bat da, baina gure egungo eredu ekonomikoaren dinamika nagusietako bat ulertzen laguntzen du: gure bizitza gero eta alderdi gehiago (eta biosfera bera) diru-balio bihurtzeko etengabeko lasterketa. Sistemaren kontraesanak agerikoak diren arren, egunero erreproduzitzen dugu zalantzan jarri gabe.
Egoera honen jakitun, pertsona eta erakunde askok hamarkadak daramatzate diru-erreformak eta alternatiba praktikoak sustatzen: Dinero Positivo bezalako mugimenduak, Teoria Monetario Modernoa, Wörgl bezalako moneta osagarrien esperientzia, Sardex bezalako Barter sistemak edo commitment pooling ereduan oinarritutako proposamenak.
Ekimen horiek guztiak batzuek diru-dibertsitatea deitzen dugunaren parte dira. Ideiak paralelismo argia du ekologiarekin: biodibertsitateak ekosistemen erresilientzia indartzen duen bezala, diru-dibertsitate handiagoak ere ekonomien eta komunitateen erresilientzia handitu dezake.
