80ko hamarkadan, Europar Batasunean sartu aurretik, Europarekiko atzerapen teknologikoaren sentimendua nabari zen espainiar estatuan. Izan ere, nire ustez, diktadura frankistan, Europako herrialde aurreratuenekiko distantzia ez zen murriztu arlo horretan, nahiz eta industriagune handiak sortu.
Garai hartan, lanbide heziketak ez zuen — ezta hurbiletik ere — gaur egun duen errekonozimendu soziala. Baina hori, batez ere 90eko hamarkadan, hezkuntza erreformen ondorioz, aldatuz joan zen eta lanbide heziketa hobetuz joan zen. Ikuspegi horretatik, logikoa zen pentsatzea, sektore batzuetan behintzat, lehen mailako enpresak izango genituela, gertatu den bezala.
Enpresa horien artean badago puntu beltz bat giza eskubideen urraketarekin zerikusia duena. Esate baterako, CAFek, Eusko Jaurlaritza akzioduna izanik, irabaziak handitzea lortu du, Jerusalem ekialdeko tren arinaren eraikuntzan eta mantentze lanetan parte hartzeagatik. Kolono israeldarrek okupatutako eremuetan eraikitako asentamenduak elkartzen ditu tren horrek.
Nazio Batuen Erakundeak eta gobernuz kanpoko erakunde ugarik egindako txostenetan salatu da tren horren eraikuntzak giza eskubideak urratzen dituela. Horri gehitu behar zaio CAFek lortu duen kontratua Europako tren enpresa nagusiek, hala nola Alstomek edo Siemensek, tren hori egiteari uko egin ondoren etorri dela.
Ondorioztatzen dut esan genezakeela lehen nabari zen konplexua teknologikoa baldin bazen, orain, batzuentzat behintzat, konplexu etikoa dela.
